Logo  
  | home | authors | calendar colophon | links | newsgroups | newsfeed | new | printer version |  
volume 5
juli 2002

Was RNI een cijferzender?

 





  RNI Memories (20)
door Rink Hof
Previous
  Kwaad over zijn ontslag bij RNI vertelde Andy Archer ooit aan een journalist van de Telegraaf, dat de zendapparatuur van de MEBO II werd gebruikt voor het doorgeven van geheime informatie. Dat verhaal bleef hangen. Simon Mason, schrijver van het boekwerk Secret signals. The Euronumbers mystery houdt bijvoorbeeld nog steeds vol, dat RNI een zogeheten cijferzender was en geheime berichten doorzond aan de toenmalige Oost-Duitse geheime dienst, de Stasi. Rink Hof trok zijn beweringen na in de zenderlijst van Wireless World uit 1973.
 
1 Simon Mason, schrijver van het boekwerk Secret signals. The Euronumbers mystery (1991), houdt nog steeds vol dat RNI banden had met een geheime dienst en via haar zenders spionage-activeiten verrichtte. Mason richt zijn aandacht vooral op stations die geheimzinnige nummerreeksen laten horen, de zogeheten cijferzenders. Op zijn internet-site beschrijft Mason daar een van, het zogeheten "Tyrolean Music Station".
2 De MEBO II trotseert de golven (Foto: Theo Dencker)

Op die zender waren, zo stelt Mason, in de jaren zeventig elk weekend om 1130 UTC op de 6650/6425 kHz Duitstalige drinkliederen te horen die tegen twaalf uur 's nachts werden afgebroken. Dan klonken de eerste tonen van de Internationale, waarop een stem een aantal Duitse namen begon op te noemen, met daartussen telkens een krachtig "Achtung!" Dan volgde een aantal kort getallen en stopte de uitzending met de uitroep "Ende!" Een raar station, een raar verhaal, of beide? Interessant is dat Mason een verband legt met RNI. Letterlijk schrijft hij:

  "All this coincided with the life of Radio Northsea International, the DDR-funded pirate ship whose real function was far removed from entertainment. Late at night after closedown, their short wave carriers sometimes remained on, and a few tracks of Tyrolean music would be aired in the small hours. RNI's two Swiss directors were Stasi agents, and their company MEBO provided the timer used in the Lockerbie bomb."
Luister naar Mason's opname van de Tiroolse muziekzender
3 Of Erwin Meister en Edwin Bollier, de eigenaren van RNI, in dienst waren van de Stasi? Dat weten ze alleen zelf. Maar RNI op 6650/6425 kHz, nee toch? RNI zond immers uit op 6205 kHz of waren er toch meer frequenties? Ik heb de offshore-boeken er op nageslagen. Daar vond ik behalve 6205 ook nog 6210, 9780, 9935 en 9940 kHz. Ik heb ook nog een zenderlijst van Wireless World uit 1973 waarin Radio Noordzee wordt genoemd. Vermeld staan daar:
 
  • 1367 Radio Nordzee International
  • 6205 R.N.I.
  • 9933 R.N.Sea Int.
4 Aan dek van de MEBO II (Foto: Theo Dencker)

De 6205 was duidelijk gekozen net boven de 49-meter-band (5950 - 6200 kHz), die toen op veel portable radio's ook als gespreide band aanwezig was. De 31-m-band liep van 9500 - 9775 kHz. De 9780 ligt hier net boven en 9933 kHz (30,2 meter) is ruim buiten de toenmalige omroepbanden. De 6650 en 6425 kHz worden evenwel niet als RNI zenders genoemd. Om welk station of stations gaat het dan wel? De Wireless World zenderlijst biedt uitkomst op deze vraag. De lijst vermeldt bij 6425 "R. Freies Tirol" — toch Tirol dus, maar zeker geen RNI. Bij 6650 staat "Peking, China Rep" — Peking wordt genoemd bij vrijwel alle KG-frequenties buiten de omroepbanden.

5 De cijferzenders, waar Mason het over heeft, bestaan overigens zeker. Uitzendingen met de genoemde cijfers in het Duits heb ik zelf ook regelmatig gehoord in Nederland. Meestal uren lang, met hele sterke stabiele signalen en ruim buiten de omroepbanden. Zo'n sterk signaal kan nooit van de MEBO II zijn gekomen, want die was daarvoor veel te dichtbij. RNI was op de korte-golf in mijn woonplaats helemaal niet zo goed te beluisteren, net als RNW trouwens. Ik heb geen registraties van datum en tijd van de Duitstalige cijferzenders, maar volgens mij zijn deze cijfer-uitzendingen ook nog geruime tijd doorgegaan na 1 september 1974 en toen was RNI al uit de lucht.
6 De MEBO II in de haven na de close-down (Foto: Theo Dencker)

In het boek Shortwave radio. Listening with the experts, uitgegeven onder redactie van Gerry L. Dexter (1986), staat een heel hoofdstuk over de cijferstations: "An overview of the numbers stations mystery". Het elf pagina's lange hoofdstuk is geschreven door Harry L. Helms. Helms meldt dat de meeste cijferstations uitzonden in het Spaans, Engels of Duits. Men dacht eerst dat de Spaanstalige zenders vanuit Cuba uitzonden en de Duitstalige cijferzenders vanuit Oost-Duitsland. Later werd evenwel duidelijk dat er ook cijferstations actief waren vanuit de USA. Daarnaast rees het vermoeden dat er ook vanuit ambassades zou zijn uitgezonden.

7 Naar alle waarschijnheid, zo zegt Helms, waren de cijferzenders een middel om informatie door te geven aan spionnen, maar zekerheid daarover krijg je natuurlijk nooit. Anderen dachten dat het ging om lotnummers, navigatie-info, bankrekeningnummers of bedrijfsgegevens. Overigens waren er ook stations die letters of tonen of muziek uitzonden. RNI wordt in Dexter's boek overigens helemaal niet genoemd — terecht naar mijn mening. Wie kan er een goede reden verzinnen om moeilijk te gaan doen met een korte-golf-zender op een zendschip voor de kust van een ander land met een politieke rel als risico, als je in eigen land of in een bevriend land gewoon een hoogvermogen korte-golf-zender kunt aansteken?
   
Previous
  Literatuur
 
  • Bishop, Gerry (1975), Offshore radio. Norwich: Iceni Enterprises, 1975.
  • Helms, Harry L. (1986), "An overview of the numbers stations mystery." In: Gerry L. Dexter (red.), Shortwave radio listening with the experts. Indianapolis: H.W. Sams, 1986.
  • Henry, Stuart, en Mike von Joel (1984), Pirate radio then and now. Poole: Blandford, 1984.
  • Mason, Simon (1991), Secret signals. The Euronumbers mystery. Lake Geneva: Tiare Publications, 1991.
  • Wireless World (1973), Guide to broadcasting stations (17th edition). Londen: Dorset House, 1973.
   
Previous
  Lees over dit onderwerp ook de RNI-herinnering van Hans Knot over Andy Archer, RNI Memories (16) (augustus 2001), waarin weer verdere verwijzingen staan naar andere relevante bijdragen. Bekijk ook de index van onze RNI Memories voor de andere afleveringen in deze reeks.
  2002 © Soundscapes