Logo  
  | home | authors | calendar colophon | links | newsgroups | newsfeed | new | printer version |  
volume 2
juni 1999

De muziek van de Beatles

 





  2. De Beatles als individuele muzikanten
  door Harry Klaassen en Piet Schreuders
Previous
  Medio 1997 zond de VPRO in het programma De Avonden een driedelige radioserie uit over de muziek van de Beatles, vervaardigd door Harry Klaassen en Piet Schreuders. Hun conclusie: de Beatles munten uit in samenspel, samenzang, samenwerking in de composities, en vernieuwing. Die vernieuwing blijkt vooral uit "verboden" akkoordenprogressies en onregelmatige maatschema's. Hieronder volgt het volledige script van de tweede aflevering van donderdag, 28 augustus 1997 met als onderwerp: de Beatles als individuele muzikanten.

Next Tune (deel 1)
1 Op 4 september is het precies 35 jaar geleden dat de eerste Beatles-single, 'Love Me Do', werd opgenomen. Harry Klaassen en Piet Schreuders luisterden nog eens naar deze en de 185 andere originele songs op hun verzameling Beatles-platen en stelden een driedelige radioserie samen. Vandaag deel 2: The Beatles als individuele muzikanten.
  Next Tune (vervolg tot eind)
2 Het kost moeite om echt goede solopartijen te vinden op platen van The Beatles. Het is kenmerkend dat er van Ringo Starr slechts één echte drumsolo bekend is. Kennelijk ging het om het gezamenlijke produkt, hoe ze samen klonken. Daarin waren ze briljant. Toch proberen we vandaag een paar individuele prestaties uit het geheel te lichten. Om te beginnen: de ritmegitaar van John Lennon. Tegen Playboy vertelde Lennon in 1980 over de song All My Loving: '"I play a pretty mean guitar in back."
  Next All My Loving (ritmegitaar) van "With The Beatles", track 3
3 Het rinkelende, fonkelende geluid van Johns gitaar was ook goed te horen in Help!.
  Next Help! van "Documents", #2, track 9 [5:36-6:00]
4 In 1968 speelt Lennon de rol van gitarist op het McCartney-nummer Honey Pie. Vermoedelijk zal hij een bloedhekel aan dat nummer gehad hebben, maar hij doet toch op de gitaar ontzettend zijn best: het is precies wat het moet zijn. Sterker nog, door die gitaar wint het nummer enorm aan kracht.
  Next Hony Pie (begin) van "The Beatles" ("White Album"), disc 2, track 9
5 Tijdens een meditatief verblijf in India leerde John Lennon van de zanger Donovan een in de folk bekende gitaartechniek, het zogenaamde 'fingerpicking'. Hij zette deze stijl naar zijn hand door twee ongewone accenten te leggen, en onmiddellijk toe te passen in zijn songs Julia en Dear Prudence.
  Next Dear Prudence (begin) van "The Beatles" ("White Album"), disc 1, track 2
6 Solistisch is Lennon op gitaar sterk in de weer op zijn eigen compositie I Want You / She's So Heavy.
  Next I Want You (She's So Heavy) (solo) van "Abbey Road", track 6
7 Toch is het belangrijkste instrument van John Lennon: zijn stem. De grote hits, de hits met het echte Beatles-geluid, de filmhits, alle worden gedragen door het gedreven stemgeluid van Lennon. Hij behandelde zijn stem ook echt als een instrument en liet er allerlei vervormende effecten op los: echo, phasing of gewijzigde snelheid.
  Next Once upon a pool table ... van "Xmas", 1968
8 Paul McCartney speelt, zoals we weten, basgitaar. Van het benadrukken van basnoten in akkoorden, ontwikkelt McCartney vanaf ongeveer 1965 een persoonlijke stijl van spelen waarbij de basgitaar een eigen melodielijn krijgt toebedeeld.
  Next Rain van "Hey Jude" ("Past Masters, #2, track 7)
9 McCartney's bijdrage aan de Lennon-song Hey Bulldog bestaat uit een baspartij waarin verrassende ritmische accenten worden gelegd.
  Next Hey Bulldog ("You can talk to me") (stukje basgitaar) van "Yellow Submarine", track 4
10 Ook in het Harrison-nummer Something speelt Pauls bas een prominente en melodieuze rol.
  Next Something (fade voor solo George) van "Abbey Road", track 2
11 Next Take Good Care Of My Baby (intro) van BBC
  De functie van sologitarist was binnen de Beatles gereserveerd voor George Harrison uit Speke, nabij Liverpool. In de begintijd van de Beatles had George het erg druk. Hij speelde veel solo's, schreef zelf songs en zong vooral veel coverversies.
  Next Youngblood (fragment) van "Live At The BBC", disc 1, track 8
  Next Glad All Over (fragment) van "Live At The BBC", disc 2, track 15
  Next Three Cool Cats (fragment) van "Anthology", #1, disc 1, track 16
  Next Sheik Of Araby (fragment) van "Anthology", #1, disc 1, track 17
  Next Nothin' Shakin' van "Live At The BBC", disc 2, track 13
  Next Everybody's Trying To Be My Baby van "Beatles For Sale", track 14
12 Op 4 november 1963, in de Royal Variety Show in het Prince of Wales-theater, speelt George zijn van de plaat bekende solo in Till There Was You terwijl hij een beetje schaapachtig om zich heen staat te kijken. Let op de goede timing.
  Next Till There Was You (solo) van "BBC" #7 [20]
13 Met een beetje goeie wil kan je volhouden dat George vooral goed was aan het begin en aan het eind van Beatles.
  Next Something (solo) van "Abbey Road", track 2
14 Merkwaardig genoeg zijn de meningen over Ringo Starr als instrumentalist verdeeld. De een beweert: "Hij kan niet drummen", de ander vindt hem "de beste drummer ter wereld". Laten we eens een stukje drumwerk van Ringo vergelijken met dat van sessiedrummer Andy White. Dit is Andy White in 1963
  Next Please Please Me (Andy White) van "Anthology" #1, disc 1, track 24
15 En dit is Ringo met dezelfde breakjes.
  Next Please Please Me (fragment) van "Please Please Me", track 7
16 Conclusie: Andy White is technisch beter, maar doet niet wat-ie moet doen, en Ringo doet dat wel. Goeie drummer? Slechte drummer? Vast staat, dat Ringo mooie muziek maakt.
17 Next Drum-montage
  Dat was een tuiltje voorbeelden uit Ringo's drumwerk door de jaren heen. Een hoogtepunt uit Starr's oeuvre is de drumpartij uit Get Back.
  Next Get Back van "Let It Be", track 12
18 Next What You're Doing (intro) van "Beatles For Sale", track 13
  Het drumritme uit What You're Doing uit 1964 werd op suggestie van McCartney opnieuw gebruikt in Ticket To Ride uit 1965
  Next Ticket To Ride (fragment) van "Help!", track 7
19 Hetzelfde figuurtje komt een jaar later wéér terug, nu als de hypnotiserende ritmische basis van Tomorrow Never Knows.
  Next Tomorrow Never Knows (fragment) van "Revolver", track 14
  [overgaand in:]
20 Next Strawberry Fields Forever (edit piece) van "Anthology" #2, disc 2, track 3
  In de loop der jaren ontwikkelde Ringo Starr een volkomen eigen drumtaal. Luister eens naar de drumpartij uit A Day in the Life, die bijna een melodie op zichzelf vormt.
  Next A Day In The Life (alleen naar drums luisteren) van "Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band", track 13
21 Als om hun periode van innige samenwerking in stijl af te sluiten, gaan de Beatles in de song The End — het laatste nummer van hun laatste elpee — virtuoos te keer op hun instrumenten. Nadat Ringo de enige drumsolo uit zijn carrière heeft afgeleverd, bieden Paul, George en John op de gitaar om beurten tegen elkaar op.
  Next The End (gitaarduel) van "Anthology" #3, disc 2, track 23 [0:19-0:55]
22 Even iets over achtergrondzang. De achtergrondzang van de Beatles was altijd twee- of driestemmig, met als een opvallende uitzondering de unisono-zang van McCartney en Harrison in Help!. Hier en daar loopt de achtergrondzang vooruit op de solozang.
  Next Help! van "Help!", track 1
23 De combinatie van de stemmen van McCartney en Harrison blijkt minstens zo goed te zijn als die van Lennon en McCartney. In It Won't Be Long zingen McCartney en Harrison een prachtige tegenmelodie, terwijl ze ook ritmisch gezien tegen de solozang ingaan.
  Next It Won't Be Long (tegenmelodie in middle eight) van "With The Beatles, track 1
24 Voor het achtergrondkoortje van Paperback Writer leenden de Beatles het volksliedje Frère Jacques.
  Next Paperback Writer (1 couplet) van "Past Masters" #2, track 3
25 Next Happiness Is A Warm Gun (3e deel: "Bang Bang Shoot Shoot") van "The Beatles" ("White Album"), disc 1, track 8
  Gingen de Beatles in Happiness is a Warm Gun met die "oh yeah's" en "bang-bang-shoot-shoot" terug naar de jaren vijftig, in Your Mother Should Know wordt nóg verder teruggegrepen, naar pakweg de jaren twintig.
  Next Your Mother Should Know van "Magical Mystery Tour", track 5
26 En Sexy Sadie spreekt dan verder voor zichzelf.
  Next Sexy Sadie (1e help: "wawawawa"; inclusief middle eight) van "The Beatles" ("White Album"), disc 2, track 5
27 Tot slot een van de mooiste voorbeelden van achtergrondzang uit het hele Beatles-repertoire, een opname die helaas nooit is uitgebracht: take 1 van Strawberry Fields Forever. Deze take kwam vorig jaar wel te voorschijn in het Anthology-project, maar het achtergrondkoortje waar het hier om gaat, is daar om onduidelijke redenen juist weggelaten.
  Next Strawberry Fields Forever ("Always know sometimes think it's me" tot en met "disagree"; na 30 sec.) van "Nothing Is Real"
28 De waardevolle inbreng van producer-arrangeur George Martin heeft vooral hierin bestaan, dat hij de wensen van de Beatles serieus nam. Als arrangeur respecteerde hij de akkoorden die de Beatles zelf al bedacht hadden. In zijn arrangement voor Strawberry Fields volgt het koper McCartney's Mellotron-partij uit de zoëven gedraaide vroege versie, terwijl de cello's doen wat het achtergrondkoortje deed.
  Next Strawberry Fields Forever (fragment) [1:20 - 1:40] van "Magical Mystery Tour", track 8
29 Ook als muzikant speelde George Martin een voorname rol in de muziek van de Beatles. Zij pianospel is onder andere te horen in In My Life een bijdrage die op een lagere snelheid is opgenomen.
  Next In My Life (pianostukje) van "Rubber Soul", track 11
30 Op The Word zit George Martin achter het harmonium:
  Next The Word (15 sec.) van "Rubber Soul", track 6 [2:00 - 2:15]
31 En achter de piano op Rock and Roll Music.
  Next Rock And Roll Music (na "rockin that piano") van "Beatles For Sale", track 4
32 Een Martin-Beatles handelsmerk is ook het unisono laten spelen van twee instrumenten, zoals Martins piano en Harrisons gitaar in A Hard Day's Night:
  Next A Hard Day's Night (halve snelheid)
33 Voor de Beatles-tekenfilm Yellow Submarine uit 1968 schreef George Martin de achtergrondmuziek. Dit is de compositie Sea of Holes.
  Next Sea Of Holes van "Yellow Submarine", track 9
34 [in een zakje] Dit was deel 2 in een driedelige radioserie over de muzikale nalatenschap van The Beatles. Presentatie: Jan Schippers; samenstelling: Harry Klaassen en Piet Schreuders. Volgende week: Wat voor muziek maken the Beatles eigenlijk?
  Next Sea Of Holes (slot: drums van tune laten opkomen) van "Yellow Submarine", track 9.
   
Previous
  1997 © VPRO. Alle rechten voorbehouden