Logo  
  | home | authors | calendar colophon | links | newsgroups | newsfeed | new | printer version |  
volume 3
februari 2001

"Ze gaven zich uit voor professionele ingenieurs ..."

 





  Mijn herinneringen aan Meister en Bollier
door Bull Verweij
Previous
  Begin februari schreef Paul Harris een merkwaardig verhaal in The Herald. Hij beschuldigde Meister en Bollier, de Zwitserse eigenaars van de MEBO II van spionage voor de DDR en Lybië. Hans Knot schreef daar een kritische reactie op. Bull Verweij, de voormalige directeur van Radio Veronica, las beide stukken en sprak enkele dagen later enthousiast een boodschap in op het antwoordapparaat van Hans Knot: "Ik heb je verhaal gelezen ... Het heeft me aan het denken gezet en ik heb in een aantal A4'tjes mijn herinneringen aan Meister en Bollier neergezet, herinneringen die verder teruggaan dan het verhaal van Harris over spionage in 1971." Verweij is inmiddels 91 jaar. Dat er aan zijn geheugen niets mankeert mag blijken uit zijn tekst die hieronder volgt.
 
 
1 Toen we in de vroege jaren zestig met Radio Veronica begonnen, maakten we aanvankelijk gebruik van een zelfgebouwde zender, die door een van onze technici in elkaar was gezet. Het signaal werd bij lange na niet in heel Nederland ontvangen. Bovendien was ook de modulatie niet iets om echt helemaal tevreden over te zijn. We konden dan ook niet spreken van een professionele zender. We noemden het daarom altijd maar een niet-professionele zender. Op een zekere dag in de tweede helft van de jaren zestig stonden er opeens twee hele jonge broekjes bij ons op de stoep.
  De nieuwe zender van Continental Electronics wordt aan boord gehesen

Het waren Zwitsers en ze gaven zich uit voor professionele ingenieurs. Ze zeiden dat ze gecharmeerd waren van de opzet van ons commerciële station, maar hadden wel het nodige commentaar op de kwaliteit van het geleverde signaal. Ze vertelden dat ze vertegenwoordigers waren voor een zenderfabrikant, Continental Electronics, en ze adviseerden ons een nieuwe zender te bestellen. We hebben toen besloten een nieuwe zender te laten komen en ik moet zeggen dat het resultaat stukken beter was. Of de beide heren echt vertegenwoordigers zijn geweest van die onderneming? Daar heb ik sterke twijfels over, maar dat ze een goede provisie hebben ontvangen weet ik zeker.

2 De contacten bleven en bij een volgende ontmoeting vertelden de heren, Meister en Bollier dus, dat ze ook in het Afrikaanse land Biafra werkzaam waren om dat land te helpen met allerlei elektronische apparatuur tijdens de burgeroorlog daar. Tevens lieten ze andermaal vallen zeer gecharmeerd te zijn van Radio Veronica. Ze zeiden dat ze van plan waren ook iets dergelijks te gaan opzetten. Een aantal jaren later hadden ze het op papier voor elkaar. Ze wilden een eigen station beginnen vanaf een schip.
  Daarvoor werd de MV Angela aangekocht, die vervolgens werd omgebouwd bij de scheepswerf De Groot en Van Vliet in Slikkerveer. Maar al snel bleek dat dit schip te klein was om op zee voor anker te gaan. Een behoorlijke investering was voor niets geweest en dus diende een nieuw schip, de Noorse MV Silvretta, te worden aangekocht en omgebouwd. Al vrij snel bleek dat de heren daarvoor niet over de benodigde financiën beschikten. Een schip ombouwen en zeewaardig maken voor radio-uitzendingen is een kostbare zaak, daar waren wij bij Veronica al lang achter.
3 Bull Verweij, gehuld in de vlaggen van Guatemala en Honduras waaronder de Veronica-schepen (de Borkum Riff en de Norderney) geregistreerd stonden (foto: Jelle Boonstra, 1993)

Het gevolg was, dat Meister en Bollier weer plotseling bij ons kantoor op de stoep stonden. Ze wilden namelijk geld hebben voor de verdere inrichting en kwamen met de vraag of wij in het project wilden stappen. Uiteraard volgden verschillende gesprekken en uiteindelijk hebben we ze een geldlening verstrekt, maar onder stringente voorwaarden. Niet direct met hun zendschip naast ons schip gaan liggen en geen uitzendingen verzorgen in de Nederlandse taal. Dat waren de hoofdcondities. In ruil voor een grote som geld zouden wij het schip in onderpand krijgen.

We hebben toen het advocatenkantoor Derks uit Utrecht ingehuurd om het contract op te maken, hetgeen gebeurde door advocaat Borderwijk. Deze richtte later een eigen kantoor op en werd de huisadvocaat van Veronica en de latere voorzitter van de Veronica Omroep Organisatie. Goed, wij hadden in het contract dus eigenlijk een soort van concurrentiebeding neergezet, want bij overtreding van het contract moesten Meister en Bollier hun schip, de MEBO II, afstaan aan Veronica.

4 Nadat het schip was afgebouwd en de zender in januari 1970 in de ether kwam, begonnen Meister en Bollier met hun buitenlandse contacten. Uit Den Haag waren bij mij al signalen binnengekomen, dat men bezorgd was over de komst van een tweede zendschip voor de Nederlandse kust. Daar waren tevens geruchten aan gekoppeld, dat de beide Zwitsers veel contacten zouden hebben in landen als de DDR en Libië. Wel, uit de publicaties een jaar later zou blijken dat van de geruchten toch iets waar moest zijn. In ieder geval herinner ik me, dat het in het begin met het station van de beide Zwitsers niet goed ging en ze besloten Radio Nordsee International een tweede kans te geven voor de Britse kust.
  De verkiezingsbijdrage van "Radio Caroline" speelde zich ook op land af. Op de foto de verkiezingsbus van RNI, getooid met foto's van "Mao" Wilson

Na enkele maanden begonnen ze plotseling met politiek getinte programma's voor de Conservatieve Partij, dit onder de naam van Radio Caroline. De Britten zetten een sterke stoorzender in, maar ze hielden het daar nog enige tijd vol. Ik weet zeker dat Meister en Bollier aan die politieke uitzendingen, gericht op de verkiezingen, veel geld hebben overgehouden. Het was eigenlijk precies tegen onze doelstellingen in. Bij Radio Veronica hadden wij één grondregel, waaraan nooit is getornd: bij ons kon geen enkele vorm van godsdienst of politiek worden gehanteerd; iets waaraan Meister en Bollier zich dus niet aan hebben gestoord toen ze voor de Britse kust hun uitzendingen verzorgden.

5 Nadat men weer van de Britse kust vertrokken was, waagde men opnieuw een poging voor de Nederlandse kust. Toen deed het verhaal de ronde, dat Kees Manders was benoemd tot directeur van een Nederlandse service voor RNI. Je begrijpt het al, precies tegen de afspraken in. Uiteindelijk zijn ze in september 1970 alsnog met de uitzendingen gestopt. Wij zouden toen het schip in handen krijgen. Het was immers een onderpand en aangezien de beide heren het geleende geld niet konden terugbetalen, dienden ze het schip aan Veronica over te dragen. Dit is in eerste instantie ook gebeurd en er kwam een Nederlandse kapitein, Arie de Ruiter, op te zitten.
  Het was wel een leuke gedachte, trouwens, om opeens twee zendschepen te hebben. Maar het duurde niet lang. Niet veel later werd onze kapitein door Meister en Bollier van de MEBO II gelokt. In die tijd was het verboden om via een telefoonverbinding vanaf zendschepen contact te hebben met de vaste wal. Meister en Bollier zijn op een middag naar de MEBO II gegaan met de mededeling dat er in de familie van de kapitein ziekte was en dat ze bereid waren hem gebruik te laten maken van de telefoon op de tender. Tja, en toen hebben de heren de MEBO II gewoon gekaapt. Ze lieten Arie de Ruiter niet weer terug aan boord.
6 De Ruiter is toen terug gegaan naar Scheveningen en heeft gebeld met het kantoor van Veronica in Hilversum. Je moest eens weten hoe snel we — Norbert Jürgens begeleidde me — naar Scheveningen zijn gegaan om vervolgens met de Veronica-tender, de MV Ger Anne, naar de ankerplaats van de MEBO II te varen. Uiteraard wilden we het zendschip weer terug hebben. Ik klom de touwladder van de MEBO II op en kreeg meteen een pistool op me gericht door Bollier die zei: "Wenn du oben kommst, schiesse Ich."
  Arie was zo verstandig me terug te trekken op de Ger Anne. Ik heb hem toen gezegd dat ik de baas was van Veronica. Maar daar had De Ruiter, zei hij, niets mee te maken want hij was kapitein van het schip waar we op zaten en op die plek is de kapitein dus altijd de hoogste baas. Achteraf ben ik blij dat hij dat besluit heeft genomen. Hij zei nog: "Denk je heus dat ik een dooie directeur mee terug wil nemen naar Scheveningen?"
7 De MEBO II bleef dus in handen van Meister en Bollier. Vrijwel direct na dit incident zijn ze zuidwaarts gevaren en hebben ze enige tijd met de MEBO II voor de Belgische kust verankerd gelegen. Sommaties om het schip over te dragen werden niet beantwoord. In februari 1971 lagen ze toch weer voor de Nederlandse kust en begin maart begon men, ondanks de afspraken, toch met Nederlandstalige uitzendingen. We hebben toen eerst een kort geding aangespannen, maar we hadden geen schijn van kans. De rechter stelde dat het op internationaal gebied was gebeurd en dat men daar dus geen uitspraak over kon doen.
  Zo bleven de beide Zwitsers in het bezit van ons tweede zendschip en zonden ze bovendien in het Nederlands uit. We hebben vervolgens van verschillende personen een reeks aan adviezen gekregen over maatregelen die genomen zouden kunnen worden om het schip toch weer in handen te krijgen. Wel, het verhaal van de duikers is alom bekend, hoewel ik het nooit zo zou hebben gewild. Zoals bekend hebben niet alleen de duikers en Jürgens — als opdrachtgever aan de duikers — destijds een straf gekregen, maar heb ik mezelf als directeur verantwoordelijk gesteld en een gelijke straf moeten uitzitten.
8 Bull Verweij achter zijn typemachine (foto: Jelle Boonstra, 1973)

De rechtzitting was destijds natuurlijk groot nieuws, vooral bij de omroepen. Bij het openbaar verhoor kreeg ik als directeur van Veronica nog te horen dat ik deze risicovolle affaire niet aan een ander had moeten overlaten, maar de zaak zelf had dienen af te wikkelen. Dan was de bomaanslag er waarschijnlijk niet geweest en had het totaal anders uitgepakt. Bovendien kwam, bij het uitspreken van de eisen door de rechter, nog naar voren dat ik geprobeerd had de rechtbank te beïnvloeden, want er was een brief van Meister en Bollier binnengekomen met het verzoek mij niet te veroordelen. Ik stond perplex, want ik wist vooraf niets van deze brief, ook mijn advocaat niet. De geste van Meister en Bollier werkte achteraf in ons nadeel. We kregen allen een jaar gevangenisstraf.

   
  Breukeleveen, 22 februari 2001

Bull Verweij
Previous
  2001 © Soundscapes