Logo  
  | home | authors | calendar colophon | links | newsgroups | newsfeed | new | printer version |  
volume 4
september 2001

Radio Luxembourg, de Nederlandstalige Afdeling (1960-1962)

 





  Drie jaren uit de verloren geschiedenis van Radio Luxembourg
door Hans Knot
Previous
  Marnach zendstation

Van de geschiedenis van Radio Luxembourg is veel verloren geraakt. Toch waren de Nederlandstalige uitzendingen van het commerciële station in de jaren vijftig en de eerste twee jaren van de jaren zestig van de vorige eeuw in ons land buitengewoon populair. Achteraf lijken de programma's en presentatoren misschien oubollig, maar in die tijd betekende ze voor veel Nederlanders de enige mogelijkheid om kennis te maken met en te genieten van de Amerikaanse populaire muziek. De succesvolle formule van het station komt ook naar voren in het feit dat veel presentatoren later te horen waren bij de zeezenders en de Hilversumse omroepen. In dit artikel blikt Hans Knot terug op het wel en wee van de Nederlandstalige afdeling van Radio Luxembourg in de jaren tussen 1960 en 1962.

 
1 Villa Louvigny RTL Luxembourg (1959)

Een gebrek aan bronnen. Vanaf 1959, het jaar waarin ik zelf naar het station begon te luisteren, heb ik altijd iets gehad met Radio Luxembourg. In mijn jeugd stond de radio bij ons thuis regelmatig op het station afgestemd, zeker op de zondag als programmering direct werd gericht op de Nederlandse luisteraar. Wij waren in die tijd niet de enigen die graag naar Radio Luxembourg luisterden. Het commerciële station uit het Groot-Hertogdom Luxemburg was uitermate populair, niet in de laatste plaats omdat het een uitstekend alternatief bood voor de meer gezapige programma's die vanuit Hilversum werden aangeboden. Radio Luxembourg stond garant voor "jazz", in die tijd het brede etiket voor bijna alle Amerikaanse populaire muziek — een genre dat door de Nederlandse omroepen slechts mondjesmaat werd aangeboden. In de Nederlandstalige uitzendingen werd het Nederlandse "lichte lied" daarbij niet vergeten. Daarnaast ontleende het station zijn populariteit aan een reeks van populaire presentatoren en deejays die wisten hoe zij hun publiek moesten aanspreken. Dit artikel biedt een terugblik op enkele jaren uit de naoorlogse geschiedenis van de Nederlandstalige afdeling, oftewel "service" van het station.

Radio Luxembourg: Hallo met wie? ... Met Stan Haag
  Van de geschiedenis van het station is niet veel bewaard gebleven. Enig historisch besef heeft men binnen de organisatie nooit gehad. Het station kwam, was populair, en verdween vervolgens bijna geruisloos. Dit geldt zowel voor de Nederlandse afdeling als voor de internationale service. Urenlang, dagenlang, jarenlang en decennia achter elkaar hebben miljoenen mensen hun radio afgestemd op de diverse frequenties waarop het station achtereenvolgens uitzond — waarbij overigens vooral de "208" een belangrijke ontvangstmogelijkheid was. Dat grote aantal luisteraars dankte het station niet alleen aan het feit dat veel mensen toen een radio bezaten, waarmee in die tijd enkel ontvangst via de middengolf mogelijk was, maar tevens aan het enorm hoge vermogen waarmee het signaal over een groot deel van West-Europa werd verspreid. Ondanks dat omvangrijke luisterpubliek is een groot deel van de geschiedenis van het station echter en naar het lijkt definitief verloren geraakt.
  Maandblad voor de Vriendenkring

Radio Luxembourg deed op geen enkele wijze aan archivering en dat maakt dat er ook weinig tot niets bewaard is gebleven. Dit bleek enkele jaren geleden nog, toen het illustere "Genootschap voor Jingles en Radio Tunes" onderzoek deed naar de geschiedenis van de jingles en tunes van Radio Luxembourg. In de kelder van de villa, waar Radio Luxembourg overigens nog altijd is gevestigd en waar nog steeds lokaal gerichte programma's worden verzorgd, viel slechts heel summier iets terug te vinden. Tekenend is ook, dat slechts via een enkele bron valt te achterhalen wanneer de Nederlandse Service precies een aanvang nam. Zelfs in de archieven van het Nederlands Audiovisueel Archief (NAA) in Hilversum valt weinig terug te vinden over de geschiedenis van dit station. Hier en daar een knipsel uit de jaren zestig was alles wat men op tafel kon leggen. Daaronder herkende ik een vijftiental tijdschriften van de vriendenkring van Radio Luxembourg, die ik nota bene zelf een tiental jaren geleden aan het museum had geschonken.

  Het is dan ook onbegonnen werk om een compleet historisch verhaal te willen schrijven over het Nederlandstalige gedeelte van Radio Luxembourg. Wat overblijft zijn enige herinneringen aan de programmering en enkele anekdotische verhaaltjes die de moeite waard zijn omdat ze toch enigszins iets van de glans van het station kunnen terugbrengen. Van de Nederlandse afdeling zijn ook geen geluidsfragmenten terug te vinden. Om dat te compenseren voegen we in dit artikel terloops enkele overzichten toe van songs die destijds nieuw de Top Tien binnenkwamen. Gelukkig is er een schat aan fotomateriaal bewaard gebleven, dat deels bij deze herinneringen aan Radio Luxembourg staat afgebeeld. Het enige dat daarmee overblijft, als het gaat om de historie van de Nederlandse Service, is een selectie uit de geschriften, knipsels en aantekeningen die ik zelf, zij het spaarzaam, heb bewaard of heb opgediept uit andere archieven tijdens mijn speurtocht naar vergane radioglorie. Op die manier valt er toch nog enigszins een sfeertekening en tijdsbeeld neer te zetten van de Nederlandse Service van Radio Luxembourg.
2 Zendmasten eindjaren vijftig

De naoorlogse geschiedenis van Radio Luxembourg. Tijdens de uitzendperiode van Radio Luxembourg van voor de Tweede Wereldoorlog, was er al sprake van een op Nederland gericht programma dat gedurende een korte periode op de vrijdagavonden werd uitgezonden. Nadat de studio's en zenders, na de Tweede Wereldoorlog, al vrij snel weer in topconditie waren gebracht, werden de Franstalige en Engelstalige programma's weer opgestart. Niet veel later zou ook weer een Duitstalige Dienst regelmatig haar programma's gaan aanbieden aan luisteraars in Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk en die delen van Luxembourg en België die Duitstalig zijn. Onaangekondigd vielen er vanaf zondag 5 december 1953 plotseling ook Nederlandstalige uitzendingen te horen via de 208 en wel in de ochtenduren en de vroege middaguren. Op zondagen werd er uitgezonden van 7.00 tot 14.00 uur terwijl men doordeweeks een half uur eerder van start ging. Echt sprake van een deejayprogramma is er in oktober 1954, als de zanger Max van Praag programma's op een vlotte manier begint te presenteren. Ook blijkt er vrij snel sprake van een horizontale programmering:

 
  • 8.30 - 10.30 uur Muziek bij het huishouden
  • 10.30 - 11.00 uur Muziek bij de koffie
  • 11.00 - 12.00 uur Verzoekplatenprogramma
  • 12.00 - 14.00 uur Muziek bij de lunch.
  Terry Lamo en Louis Neefs

Veel van de programma's werden gesponsord, hetgeen betekende dat een bedrijf in ruil voor betaling reclame mocht maken in het betreffende programma, waarbij geen enkele andere adverteerder in het betreffende segment reclameruimte werd gegund. Reeds vanaf 1959 verzorgde Radio Luxembourg via de Nederlandstalige Service een dagelijkse oproeprubriek van de ANWB Oproepdienst (13.58 - 14.00 uur). Dat deze oproepberichten op dat tijdstip geprogrammeerd stonden, had te maken met het feit dat voor de Duitstalige service, die daarna van start ging, een sterkere zender werd gebruikt. Die zender werd vlak voor de ANWB-berichten aangezet, waardoor de Nederlanders die in het buitenland verbleven, deze berichten ook konden ontvangen.

   
 
Nieuw in de Nederlandse Top 10: Januari 1960
Rocco Granata Marina
Willy Albert! Marina
Bueno de Mesquita Marina
Cliff Richard Living Doll
Paul Anka Lonely Boy
Les Compagnons de la Chanson Les Trois Cloches
Browns The Three Bells
Caterina Valente Sweetheart, My Darling, Mijn Schat
Lloyd Price Personality
Fouryo's Personality
Bobby Darin Mack The Knife
Freddy Die Gitarre Und Das Meer
Paul Anka Put Your Hear On My Shoulders
Lloyd Price I'm Gonna Get Married
Conway Twitty Mona Lisa
Craig Douglas Only Sixteen
Bobbejaan Schoepen Café Zonder Bier
   
  Vanaf die gedenkwaardige Sinterklaas in 1953 werden de uitzendingen gedurende de daarop volgende decennia voornamelijk gepresenteerd door freelance-krachten, waarbij het merendeel van de programma's werd opgenomen in een studio in Brussel. De programmatapes werden vervolgens naar Luxembourg gereden voor uitzending. In een later stadium, vanaf 1959, werd gebruik gemaakt van een zogenaamde lijnverbinding van de RTT, de Belgische PTT. Hierdoor kon een groot deel van de programma's live worden gepresenteerd. Nog later werd er overigens ook gebruik gemaakt van studio's in Hilversum. Dick Offringa, fervent luisteraar van het station in de jaren zestig, weet het nog: "Heel goed kan ik me herinneren dat er een periode was waarin de programma's tussen 9.00 en 12.00 uur werden aangekondigd met 'Hallo hier Amsterdam met de Nederlandstalige uitzendingen van Radio Luxembourg.' Ik herinner me tevens dat Radio Veronica in dezelfde tijd tot 13.00 uur uitzendingen in het Engels verzorgde onder de naam CNBC. Dat was in 1961. Precies wanneer Veronica haar programma's weer in het Nederlands voortzette, eindigde Radio Luxembourg haar Nederlandstalige programma's."
  Banden worden vanuit de studio in Brussel naar Luxemburg gebracht

Haar grootste populariteit behaalde Radio Luxembourg met haar Nederlandstalige programma's in de periode tussen 1953 en 1965. Het zenderbereik beperkte zich niet alleen tot de zuidelijke provincies, maar ook in de Randstad was het signaal zondermeer goed te ontvangen. Tijdens de uren na zonsondergang was het uitgaande signaal via de 208 meter trouwens veel minder sterk — dit om interferentie met andere stations te voorkomen. Dat er na 1965 minder belangstelling bestond voor de programma's, had alles van doen met de opkomst van de zeezenders. Radio Veronica had haar programma's dan wel in 1965 opgestart, maar die konden aanvankelijk slechts in een deel van ons land worden ontvangen. Daarna werd Veronica echter een stevige concurrent mede vanwege de verandering van de programmastructuur, die werd omgezet in het Top-40 formaat waarbij praktisch een einde kwam aan de segmentering van de programma's in kleine blokjes van een kwartier. Radio Veronica plukte op die manier vele vaste luisteraars bij Radio Luxembourg weg. En Radio Veronica was niet de enige succesvolle concurrent. Radiostations zoals Radio Caroline en Wonderful Radio London sneden ook in de luisterkoek, hetgeen vele adverteerders deed afhaken bij Radio Luxembourg. Minder luisteraars betekende automatisch minder inkomsten, daar adverteerders de commerciële stations ook toen al betaalden naar rato van het aantal luisteraars.

  Wim Ibo

Als gevolg van de veranderingen in het radiospectrum besloot de leiding van de Nederlandstalige Service drastisch te snijden in het programmabudget, hetgeen resulteerde in aanzienlijk minder uitzenduren. Vanaf zondag 25 januari 1965 bleven er op zondag nog slechts 90 minuten aan zendtijd over. Deze waren verdeeld van halfacht tot acht uur in de ochtend en van zes tot zeven uur in de avond. Bovendien vervielen de doordeweekse ochtenduitzendingen en kwamen daarvoor tussen zes en zeven uur avonduitzendingen in de plaats. De opengevallen uren werden opgevuld door de Duitstalige service die geen concurrentie te duchten had van andere Duitstalige commerciële stations. In die tijd werden de programma's in de avonduren afwisselend gepresenteerd door Peter Koelewijn en Felix Meurders en dat onder de titel "Met volle kracht". Dit hield men vol tot eind 1975 toen er strikt genomen eigenlijk alleen nog maar sprake was van een Vlaamstalige Service, met als deejays onder meer Zackie en Peter van Dam. In de jaren tachtig was de afdeling nog kortelings een uur op de zondagochtend en een half uur in de avond te beluisteren. Daarna was het definitief gebeurd was met de op Nederland en Vlaanderen gerichte programma's.

3 Een zendpost van ontspanning, gezelligheid en lichte muziek. Hoe zag een gemiddeld programma van de Nederlandse Service van Radio Luxembourg er nu uit? Een eerste indruk biedt het volgende programma-overzicht van een zondag uit de zomer van 1960:
 
  • 7.00 Opgewekte ochtendklanken
  • 7.10 Weersverwachting
  • 7.30 Een praatje over de schutting
  • 7.45 Nieuwsberichten en weersverwachting
  • 7.55 Sportecho
  • 7.56 Liedjes en dansjes
  • 8.00 De Stem der Hoop
  • 8.15 Liedjes en dansjes (vervolg)
  • 8.50 De week in de wereld. Overzicht van het wereldnieuws
  • 9.00 Flitsen uit het wereldgebeuren
  • 9.01 Leve de zondag, samengesteld door Toon
  • 9.30 Fono intermezzo
  • 9.40 Aan de top in Vlaanderen met Terry Lamo
  • 10.00 Goede reis met Louis Baret
  • 10.30 Touring Toernée met Annie de Reuver en Herman Emmink
  • 10.40 Fono intermezzo
  • 10.50 Programma met Rudi Carell en Netty Rosenfeld
  • 11.45 Stan Haag bij de koffie
  • 12.15 Joop Reinboud met de Toonkamer
  • 12.40 Jo Leemans inviteert
  • 12.48 ANWB oproepberichten
  • 13.00 Nieuwsberichten en weersverwachting
  • 13.10 Alles of niets. Vragenspel met Jef Burms
  • 13.30 Omnibusshow met Bob Benny
  • 13.45 In de Accordeon Club met Wim van der Velde
  • 14.00 Sluiting uitzending
  Willem O'Duys

Bij elkaar genomen, zo kunnen uit het overzicht opmaken, zond de Nederlandse service zo'n vijfentwintig programma's uit in zeven uur tijd. De programma's waren doorgaans dan ook vrij kort. De langste — Stan Haag bij de Koffie — duurde een halfuur. Het overzicht leert verder dat er veel beginnende presentatoren en presentatrices actief waren bij de Nederlandse service, die in een later stadium een uitgebreide carrière binnen de Nederlandse omroep zouden doorlopen, dan wel binnen artiestenland bekend zouden worden. Aan het nieuws werd, zo blijkt, slechts kort aandacht besteed en de weersverwachting leek voor het station belangrijker dan het wereldnieuws. De programma's boden, kortom, vooral veel muziek, gezelligheid en vermaak. Politieke onderwerpen werden doorgaans vermeden, behalve als het om schokkende gebeurtenissen ging. Een voorbeeld daarvan uit hetzelfde jaar 1960 was de revolutie in het toenmalig Belgisch Kongo. In augustus van het jaar 1960 was er, zoals zo vaak, hevige onrust in Afrika. België had in die tijd nog koloniaal bezit, waarbij de Kongo een grote bron van geweld was. In een officiële persverklaring meldde Leo Perseyn in de maand augustus vanuit de Vandenbusschestraat 52 in Brussel:

   
 
Nieuw in de Nederlandse Top 10: April 1960
Neil Sedaka Oh Carol
Blue Diamonds Oh Carol
Jan and Kjeld Banjo Boy
Guy Mitchell Heartaches By The Number
Conny Froboess Kleine Lucienne
Johnny Preston Running Bear
Cocktail Trio Oh Grote Beer
Steve Lawrence Pretty Blue Eyes
Paul Anka Pretty Blue Eyes
   
  Terry Lamo

"Er hebben zich in het donkere Afrika jammerlijke gebeurtenissen voorgedaan, waardoor de openbare mening niet alleen in België, maar in de gehele beschaafde wereld met afgrijzen en met verontwaardiging overeind is gekomen. Radio Luxembourg, uiteraard de zendpost van ontspanning, van de gezelligheid, van de lichte muziek, heeft in de mate der mogelijkheden zendtijd ingeruimd en heeft door het uitzenden van nieuwsberichten, van reportages en interviews, door het overbrengen van geruststellende familieboodschappen het zijne bijgedragen tot een eerlijke en objectieve informatie en tot het lenigen van de nood van velen. Tijdens de voorbije angstige weken, waarin onze bekommernis en ons medelijden gingen naar tienduizenden berooide vluchtelingen uit de Kongolese hel, hebben we toch vele gelukkige en vreugdevolle ogenblikken meegemaakt."

  De wereldpolitiek werd door het station kortom vooral gekoppeld aan gevoel van gemeenschappelijkheid en inlevingsvermogen met de situatie van slachtoffers, met een accent op individuele bereidwilligheid tot hulp. Dat blijkt ook uit het vervolg van het bericht:
  "We zijn immers getuige geweest van een spontane en immense opwelling van internationaal dienstbetoon en van internationale hulpverlening. En — andere landen geenszins te na gesproken — zijn wij fier te mogen wijzen op de Benelux samenwerking op het hoogste vlak, namelijk op het vlak van Caritas — de Naasten Liefde. Lazen we niet hoe op het vliegveld van Brussel Nationaal een Nederlandse automobilist zich geheel belangloos ten dienst stelde om met zijn eigen wagen vluchtelingen naar veiliger oorden te brengen en er niet tegenop zag een familie te vervoeren tot in Montpellier? De spontane hulpactie, vanuit Nederland, is zó groot geweest dat de Belgische ambassadeur in Den Haag voor de Nederlandse televisie is geweest en het Nederlandse volk heeft gedankt voor de sympathieke reacties van de pers, de hulp van de KLM, de Nederlandse regering en het Nederlandse Rode Kruis. In de nood leert men zijn ware vrienden kennen!"
  Het Nederlandse team voor het Knokke-festival 1960, met van links naar rechts: Teddy Scholten, Corry Brokken, Rita Reys, Ton van Duinhoven en Willy Alberti.

Meestal waren het evenwel meer vrolijke gebeurtenissen die bij Radio Luxembourg aandacht kregen, zoals het Songfestival in Knokke, dat in 1960 in de maand juni plaatsvond — een festival dat in de daarop volgende jaren als het Knokke-Songfestival de geschiedenis zou ingaan. Er werd dat jaar gestreden om de "Tweede Europa Beker te Knokke — Het Zoute". Radio Luxembourg was er ter plekke en via Pierre Hiégel deed het station uitgebreid verslag van het evenement. De tweede aflevering van dit festival werd destijds gewonnen door Duitsland, dat onder meer werd vertegenwoordigd door Udo Jürgens, Hannelore Auer en Frank Forster. Nederland bereikte de tweede plaats, vóór België, Frankrijk, Italië en Engeland. De Nederlandse ploeg bestond uit de later zeer bekende personen: Teddy Scholten, Corry Brokken (beiden eerder winnaars van het Eurovisie Songfestival), Rita Reys, Ton van Duinhoven en Willy Alberti. De eer van België werd verdedigd door Rina Pia, Al van Dam, Tony Corsari, Jean Michel Blane, Terry Lamo, Maryse Litsch, Louis Notari en Terry van Ginderen.

  Ook de sport kreeg in de programma's ruime aandacht. Dat gold ook voor speciale gebeurtenissen, zoals de Olympische Zomerspelen, die in 1960 in Rome plaatsvonden. Het was het jaar dat er voor het eerst een uitgebreide, rechtstreekse, televisieverslaggeving van dit vierjaarlijks evenement werd gegeven. Maar ook de Nederlandse Service van Radio Luxembourg was paraat. Vanaf de 25ste augustus van dat jaar deed men iedere dag om 7.55 uur verslag van de wedstrijden van een dag eerder.
4 Leo Perseyn in hemdsmouwen

Een praatje over de schutting. "Praatje over de schutting" is de titel van een van de vele programma's die het vele jaren wisten vol te houden op Radio Luxembourg. Het biedt een goed voorbeeld van wat Radio Luxembourg de luisteraar te bieden had. Samensteller en presentator was Leo Perseyn en in 1960 — na negen jaar werk bij het station — had hij tijd het een en ander over zijn programma aan het papier toe te vertrouwen. Het geeft ons enige indruk van de manier waarop de presentatoren hun publiek bekeken en benaderden:

"Och kom, zo veel heeft het niet om het lijf. En daarbij is negen jaar niet een periode om je al te druk over te maken. Als het nu vijf jaar was of tien, dan spreken we van een lustrum of van een tweede lustrum. Dat klinkt nog geleerd. Maar negen! Peuh! En toch, al zeg ik het dan zelf — is negen jaar ook al een hele tijd. Half april 1951 vroeg de Luxemburgse directie mij iets te brengen zoals de Franse 'Bonjour le Monde'. Oh, het leek niemendallen, een kort babbeltje, iedere dag, vijf minuutjes maar of zeven. Ik voelde er wel voor, maar dat 'iedere dag' stak me toch een beetje tegen. Ik was er bang voor. Ik beken het eerlijk. En ik vroeg dan ook een paar weken bedenktijd. En op de 1e mei begon ik dan maar. Dat dit nu al zo'n negen jaar voortduurt, wel, ik sta er zelf ook wel een beetje van te kijken, al heb ik nergens pijn van. Het doet me in de grond veel plezier, omdat ik in gemoede mag zeggen dat ik de principes, de richtlijnen die ik me voorgenomen heb te volgen en in eer en geweten steeds heb nageleefd."

  "Mijnheer Kassiers" Marc Vandecavey

"Tussen de oude paperassen vond ik de tekst terug van mijn eerste causerie en wanneer ik die tekst herlees dan stel ik vast dat ik na negen jaren nog steeds op hetzelfde kompas vaar. Ik schreef toen namelijk het volgende: 'Ach beste luisteraars en lieve luisteraarsters. Het wordt eigenlijk een praatje zonder enige pretentie. We weten immers, dat we spreken tegen de huisvaders, die haastig hun ochtendkoffie slurpen vóór ze naar de tram of de trein hollen. We weten ook dat we spreken tegen de huismoeders in de keuken, die staan voor de eeuwige kommer van hun gezin. Ook tot de schooljeugd in Vlaams-België en in Nederland, tot het dactylootje, dat nog gauw even een beetje rouge op haar lipjes smeert, voordat ze de deur dichtklapt. En we spreken ook tot de arbeider, de werkman, die zijn schoofzak reeds heeft geschouderd en nog wat morrelt in zijn gereedschapskist vóór hij zijn huisje verlaat. Maar ook de renteniertjes mogen luisteren, en de oude tantes en de waardige schoolmeesters en zelfs de geleerde professors."

  "Er komt voor elk wat wils. Waarom deze kroniek 'Een praatje over de schutting' heet? Wel, beste luisteraars en lieve luisteraarsters, omdat ik mij dit ochtendlijk gesprekje met jullie allemaal zo hartelijk en zo ongedwongen mogelijk voorstel. Ik zie de spreker in zijn hemdsmouwen over de haag leunen en in de tuin naast de zijne ontwaart hij zijn buurman die in dit seizoen in de prille zon wandelt langs de paadjes van zijn wel onderhouden voorstadstuintje. En met belangstelling kijkt de man naar de dagelijkse schone groei van zijn kropsla en zijn radijsjes, van zijn jonge worteltjes en zijn peterselie. En die buurman is blij te moede, 'tot in het klokhuis van zijn ziel', zou Felix Timmermans zeggen, omdat alles zo goed en vruchtbaar gedijt onder Gods milde zon.'"
   
 
Nieuw in de Nederlandse Top 10: Augustus 1960
Jim Reeves He'll Have To Go
Jackie Scott What In The World Is Coming Over You
Elvis Presley Stuck On You
Anita Bryant Paper Roses
Ria Verde Papieren Rozen
Carla van Renesse Papieren Rozen
Ted Herold Moonlight
Lolita Seeman
Petula Clark Sailor
   
  Beleefd, niet-kwetsend, maar toch vertrouwelijk: dat is de toon die in de programma's werd aangeslagen. De formele maatschappelijke verschillen die in het dagelijks leven destijds nog sterk werden benadrukt, werden bekwaam geneutraliseerd door iedereen als een privé-persoon te benaderen binnen een geïdealiseerde huiselijke sfeer. Dat beeld gold ook voor de presentatoren zelf. Bij het verhaal, dat een aardig tijdsbeeld geeft van de manier waarop de presentatoren in de beginjaren vijftig via de radio hun luisteraars toespraken, was nog een toevoeging gedaan door Leo Perseyn. Na al die tijd mocht de luisteraar hem eindelijk op de foto zien, en nog wel — als om de vertrouwelijkheid te benadrukken — in hemdsmouwen:
  Mengtafel uit de jaren zeventig

"De spreker in hemdsmouwen, hoewel hij niet over een haag leunt. De foto is nogal groot uitgevallen. Maar denken jullie nu maar niet, dat de spreker in zijn hemdsmouwen 'groots' wil doen. De bedoeling is eenvoudig aan het door velen uitgedrukte verlangen tegemoet te komen over een foto te beschikken, die ze kunnen uitknippen, om ze op hun radiokastje te kunnen plaatsen. Met een klein fotootje zijn jullie niet gediend. Ik geloof wel, dat ik er zo uitzie, zoals ik me al jarenlang beschrijf: niet piepjong meer, niet te klein, niet te mager uitgevallen en met haarlokken die zeker niet voor mijn brillenglazen zullen vallen. Ik hoop dat ik jullie niet teveel tegenval."

  Niet altijd was men overigens even aardig tegenover de luisteraars. In april 1960 werd besloten de kantoren en studio's in Brussel te verplaatsen van het Brouckèreplein naar de Grensstraat. Die gebeurtenis vormde de aanleiding voor een lichtelijk denigrerende opmerking van de zijde van Radio Luxembourg in de richting van de Nederlandse luisteraar in een persbericht dat we terugvonden. U wilt het als lezer misschien niet weten, maar het bericht was ondertekend door Max van Praag, de geliefde zanger en presentator van Radio Luxembourg:
  Lou van Burg

"Eigenlijk mag het een goed ding heten dat het kantoor is verhuisd naar de Grensstraat, want wat onze luisteraars in de loop der jaren van dat ongelukkige Brouckèreplein hebben vermogen te maken, grenst aan het ongelofelijke, overschrijdt deze grens met vele vademen. Het feit dat die, vooral voor Hollandse oren, vreemde benaming, steeds op louter fonetische wijze door de meeste moest worden ondervangen, gaf de potsierlijkste resultaten. Een prettig voorbeeld hiervan is een brief gestuurd aan mij: de heer Maxemplaag, Parkeerterrein te Brussel; hoedje af voor onze tante Post, die deze brief toch maar netjes ter bestemming heeft gebracht."

  De muziekprogramma's waren doorgaans nationaal gericht, maar vanaf 5 juli 1961 werd er op de woensdagen via de 208 meter een programma uitgezonden dat een enigszins meer internationaal karakter had en ook luisteraars trok buiten de Vlaamse en Nederlandse markt. Het was getiteld "Internationales" en de presentatie was in handen van Lou van Burg, die op dat moment ook voor de Duitse, Oostenrijkse, Nederlandse en Belgische televisie kwis-programma's leidde. In het programma kondigde hij platen aan in meerdere talen, waarbij artiesten uit Nederland, Duitsland, België, Zwitserland en de Scandinavische landen werden voorgesteld, landen waar het programma probleemloos waren te volgen.
5 "Alles of Niets", een spelprogramma gesponsord door Dop Shampoo. Presentator Jef Burms (links) feliciteert Lucien Hofkens met het winnen van de prijs

Quizzen, prijsvragen en een kring van vrienden. Bij Radio Luxembourg deed men er veel aan om de betrokkenheid van luisteraars bij het station te vergroten. Een belangrijk middel daartoe bestond uit quizzen en prijsvragen. Als voorbeeld pikken we er even het programma "Alles of Niets" uit. Een item van twintig minuten dat iedere zondag stond geprogrammeerd. Het onderdeel werd gesponsord door het Belgische product Shampoo Dop. De deelnemers moesten een aantal vragen beantwoorden, waarbij men zelf een categorie mocht kiezen. Die categorieën omvatten vooral zaken die het dagelijks leven betroffen: aardrijkskunde, geschiedenis, muziek, film, sport en actualiteiten. Bij ieder goed antwoord behoorde een geldbedrag, telkens oplopend in waarde. Zodra de kandidaat "stop" zei, betekende dat het einde van zijn vragenronde en kon hij, mits het laatste antwoord goed was, het betreffende geldbedrag mee naar huis nemen. Indien een deelnemer lang wachtte met uitspreken van "stop" kon het prijsbedrag oplopen tot rond de 6.500 Bfr.

  Voor het programma ging Radio Luxembourg ook het land in. De afleveringen van "Alles of Niets" werden vooraf opgenomen op speciale avonden, die overal in België op locatie werden georganiseerd. Presentator was Jef Burms, die werd bijgestaan door "de hupse Shampoo Dop Girls". Het organisatorische gedeelte lag in handen van Walter van Dyck. In een later stadium zou het shampoomerk overigens van naam veranderen in het meer in het gehoor liggende Elnette. Leden van de "Vriendenkring van Radio Luxembourg" kregen overigens een korting van 10 Bfr op de toegangsprijs voor deze avonden. Deze Vriendenkring vormde een ander middel, waarmee Radio Luxembourg haar band met de luisteraars probeerde te verstevigen. Deze club was trouwens geen initiatief van Radio Luxembourg zelf, maar van Wilfried Baele, de voorzitter van de Vriendenkring.
  Wilfried Baele, de voorzitter van de Vriendenkring van Radio Luxembourg (1960)

Baele was een voormalig directeur-generaal voor de Belgische regering. In die functie had hij onder meer baanbrekend werk verricht in het hoger bestuurskader van de RTT en zijn sociaal gevoel had hem ertoe aangezet om zich in de beginjaren vijftig te bemoeien met Radio Luxembourg. Daarbij werd vooral de band met de luisteraar voor hem een belangrijk punt. Daartoe richtte hij de Vriendenkring op. Iedereen kon daar lid van worden tegen betaling van Bfr 50 — oftewel fl. 3,80 per jaar — te betalen aan de rekeninghouder in Brussel. Die prijzen golden overigens voor het jaar 1960. Een half jaar eerder nog lagen de kosten voor een lidmaatschap op Bfr 25 en f 1,60. Klaarblijkelijk hadden de organisatoren zich duidelijk verrekend op de kosten van drukwerk en verzendkosten van het maandelijks bulletin. Tegenover de lidmaatschapskosten stond evenwel ook het een en ander. Naast een lidmaatschapskaart ontvingen leden jaarlijks een twaalf maal het bulletin van de vereniging en kregen ze bovendien kortingen op diverse activiteiten.

   
 
Nieuw in de Nederlandse Top 10: Februari 1961
Drifters Save The Last Dance For Me
Fouryo's Dans Je Nog Eenmaal Met Mij
Ping Ping Suco Suco
Caterina Valente Suco Suco
Ria Valk Tommy Uit Tennessee
Ria Valk Afscheid Van Een Soldaat
Cousins Kili Watch
Blue Diamonds Have I Told You Lately
Freddy Quinn Weit Ist Der Weg
Freddy Quinn La Guitarra Braziliana
   
"Hier Luxembourg", een ode aan het station afkomstig van een oude 78-toerenplaat, gezongen door het duo Thelma en Selma
  Luchtig vermaak werd daarbij niet geschuwd. Zo viel er in het bulletin eens een annonce te lezen, die meldde dat de leden van de Vriendenkring: "... kunnen genieten van rangverhoging op de benedenplaatsen in de Volksschouwburg 'Folies Bergère' te Brussel, dit ter bijwoning van de Revue 'Vijftig jaar Folies Bergère' met ondermeer de Groningse Kitty Prins, Jan van den Broeck, Jaak van Luyth en Ferdnand Coppetiers." Daarnaast had de organisatie contacten met verschillende clubs binnen de ere-afdeling van de Belgische Voetbalbond. Met die clubs was geregeld dat er vrijkaarten beschikbaar zouden worden gesteld aan de leden. Die kaarten dienden dan wel persoonlijk te worden afgehaald op het adres van de Vriendenkring in Brussel. Dit betekende natuurlijk wel een voordeel voor die luisteraars die in de omgeving van de hoofdstad woonachtig waren en tevens in het bezit waren van een ledenkaart. Prijswinnaars van platen, die beschikbaar werden gesteld in het programma "De Accordeon Club" trof overigens hetzelfde lot. Versturen per post was er niet bij, zodat de winnaars genoodzaakt waren een dagdeel of zelfs een hele dag vrij te nemen, aangezien de prijzen slechts waren af te halen op de werkdagen in de Grensstraat in Brussel. Waarschijnlijk zal niet iedereen er dat voor over hebben gehad.
  Vrienden van Radio Luxembourg

Het lidmaatschap leverde de leden van de Vriendenkring ook andere voordelen op. Zo kreeg men 25 procent korting op de toegang tot de grotten van Han-sur-Lesse, daarbij inbegrepen een tocht per autorail om een duidelijker zicht op het panorama te verkrijgen. Ook kon men de grotten te Rochefort bezoeken met 25 procent prijsvoordeel. In het plaatsje Hoei was er de mogelijkheid per zwerfspoor de kunstschatten en het natuurschoon te bewonderen met een korting van 20 procent en in Nederland werd in 1960 in Rotterdam de Internationale Floriade gehouden. Ook hier kon op vertoon van de lidkaart een korting worden verkregen. Al die zaken gaven de Vriendenkring een zekere naamsbekendheid, waarvan af en toe — getuige een verklaring in mei 1961 van Leo Perseyn — ook misbruik werd gemaakt:

  "Onlangs kwam mij ter ore dat sedert geruime tijd zich een gewetenloos individu zich bij onze luisteraars aanbiedt om hen zogenaamd in te schrijven als lid van onze Vriendenkring. Op vele plaatsen zou hij erin geslaagd zijn het vertrouwen te winnen en inde dan ook geld voor het lidmaatschap. Aan de gedupeerden beloofde hij de lidkaart te zullen opsturen, samen met het kenteken(speldje) en nam tevens nota van de door deze nieuwe leden gekozen plaatjes met opdrachten voor het verzoekplatenprogramma 'Uw groet, onze plaat'. Tevens zou hij er voor zorg dragen dat het Magazine geregeld zou worden toegestuurd. Deze aftruggelaard — we kunnen hem geen andere naam geven — heeft een tamelijk gezet figuur en is groot van gestalte. Hij is innemend en correct. Hij zou om en nabij de dertig jaar zijn. Wij zien ons verplicht onze argeloze vrienden op hun hoede te stellen voor deze man. De namen van onze regionale afgevaardigden verschijnen geregeld in ons maandblad, met hun adressen erbij. Wij vestigen er de aandacht van onze luisteraars op, dat buiten deze afgevaardigden niemand door ons gemandateerd werd om in naam van de Vriendenkring van Radio Luxembourg op te treden."
6 Walter van Dyck

In voor- en tegenspoed. Al met al waren de programma's waren sterk gericht op het huiselijk leven met een sterk accent op invoelingsvermogen en medeleven. Het is dan ook niet vreemd, dat er ook de nodige aandacht werd besteed aan de zieke luisteraars. De gezonde luisteraars kregen daarbij de boodschap om de zieke medemens niet te vergeten. Leo Perseyn, algemeen afgevaardigde van de Vriendenkring van Radio Luxembourg, meldde in juni 1960:

"Onlangs kreeg ik een brief van een trouwe luisteraarster uit Noord-Brabant en deze luisteraarster vroeg of ik niet eens een oproep wilde doen via onze microfoon, voor een ongelukkige vrouw, die reeds meer dan twintig jaar in een sanatorium wordt verzorgd. Die weinig of geen familie heeft en zich eenzaam en verlaten voelt. Ze vroeg me, onze luisteraarster, of ik er niet voor kon zorgen dat die vereenzaamde zieke wat correspondentie zou krijgen die haar wat levensmoed zou geven."

  Nog geen week na de oproep bleek dat er goed naar hem was geluisterd. Uit alle delen van Nederland en België en zelfs uit Frankrijk en Duitsland waren ontstellend veel reacties binnen gekomen. Honderden brieven met wensen tot herstel hadden hun weg gevonden. Tientallen pakjes, chocolade en andere zaken, werden naar het sanatorium gestuurd. "Hartversterkend en zielsvererend," noemde Perseyn de reactie van zijn luisteraars:
  "Is het niet verheugend te mogen zien dat de solidariteit van onze mensen een arme, verlaten zieke weer wat levensmoed, weer een straaltje hoop heeft gegeven. Bovendien weer het geloof heeft gegeven in het werkelijke bestaan van de vriendschap. Tot zulke dingen zijn de luisteraars in staat. In naam van een zielsgelukkige beschermelinge dank ik U van harte."
  Niet alleen in haar programma's maar ook op ander gebied schonk Radio Luxembourg aandacht aan de groep van de zieke luisteraars, getuige de volgende aankondiging:
  De abdij van Clervaux

"Op 7 december aanstaande (1961) zal het 25 jaar geleden zijn dat voor de eerste maal in de Benedictijnen Abdij te Clervaux een gezongen mis werd gecelebreerd ter intentie van de zieke luisteraar. Het bleek al duidelijk dat dit initiatief beantwoordde aan de wens van talloze lijdenden, want de instemming was algemeen en het regende dan ook verzoeken om geregeld zulke ziekenmissen uit te zenden. Sinds 25 jaar zingen de monniken van deze abdij iedere donderdag de 'Mis voor de zieken'. Wij vragen dan ook, ter gelegenheid van dit vijfde lustrum aan hen, die genezen zijn, in hoeverre deze 'Mis voor de zieken' hun lijden verzacht heeft, hun bestaan dragelijker gemaakt heeft en hen met het leven heeft verzoend. Brieven hieromtrent kunnen tot 1 december gestuurd worden naar De Vriendenkring van Radio Luxembourg, Grensstraat 66, Brussel 3."

   
 
Nieuw in de Nederlandse Top 10: Juni 1961
String A Longs Wheels
Billy Vaughn Wheels
Jumping Jewels Wheels
Johnny Hoes Och Was Ik Maar Bij Moeder Thuis Gebleven
Marcels Blue Moon
Ferrante and Teicher Exodus
Cliff Richard Ghee Wizz, It's You
Lucas Quartet Salomé
   
  Het dagelijkse lief en leed vormde voor Radio Luxembourg kortom een bron van inspiratie. Dat gold ook voor vrolijker zaken, zeker als ze de medewerkers van het station zelf betroffen. Zoals het binnen alle bedrijven wel voorkomt, vielen twee van de medewerkers van Radio Luxembourg voor elkaar. Op 7 oktober 1961 traden zij — Walter van Dyck en Annemarie Coeberg — in het huwelijk. De gebeurtenis was voor Radio Luxembourg reden genoeg om een soort "curriculum vitae" van beide medewerkers te verspreiden:
  Het echtpaar Van Dyck-Coeberg

"Walter van Dyck zag het licht te Borgerhout, bij Antwerpen en wel op 8 oktober 1934. Walter deed Grieks-Latijnse studies in Antwerpen en volgde Romaanse filologie aan de Rijksuniversiteit te Gent. Zijn voorkeur voor de Franse taal en letterkunde bracht hem aan de Sorbonne, alwaar hij 'Langue et civilisation françaises' volgde. Aldus geciviliseerd kwam hij terug naar Antwerpen, waar hij geruime tijd werkzaam was in de journalistiek. In januari 1960 kwam hij als realisator naar Radio Luxembourg. Hij is hier vooral de éminence grise van de succesrijke uitzendingenreeks 'Alles of niets', waar hij de handen meer dan vol aan heeft. Hij zit in Antwerpen graag in trams omdat die dingen zo snel rijden, want daar houdt hij ook zo van. Verder blijkt hij een verwoed speleoloog te zijn."

  "Wat de bruid betreft laten we haar zelf aan het woord. Daar doe je met dames altijd het voorzichtigste mee: 'Voordat ik in oktober 1957 bij Radio Luxembourg kwam had ik van alles gedaan, bij benadering zou ik niet meer weten hoeveel kindertjes ik 's middags in het park heb bewaakt, als je dat zo noemen mag. Dat was in Frankrijk en Nederland. In Nederland ben ik, zoals zo vele meisjes, verder gegaan om een vreemde taal te leren. In Duitsland heb ik paar keer een lezing gehouden over Nederland en over de gebruiken en gewoontes van dat landje aan de zee heb ik er ook wel eens een kookdemonstratie gegeven. Mijn eigenlijke werk in Duitsland was eigenlijk steno-typiste. Hetzelfde deed ik in Nederland, voordat ik naar Radio Luxembourg kwam'."
  Op dat moment, oktober 1961, verzorgde Annemarie op het station drie programma's: "Afspraak in studio II", "Sprookjes" en "Muziek bij het huishouden".
7 Op verzoek. Ook de mogelijkheid om platen aan te vragen, versterkte de band tussen het station en de luisteraar. Die verzoeken konden echter niet altijd worden gehonoreerd. Fervente luisteraars hadden soms het doorzettingsvermogen dag en nacht verzoeken aan te vragen waardoor de persdienst van Radio Luxembourg in juni 1960 genoodzaakt was met een verklaring te komen:
  Technicus Paul Wilhelm

"Beste vrienden, velen onder U vragen nog steeds dingen die we niet kunnen doen. Zo bijvoorbeeld gevraagde plaatjes geven op de zondag. Doet U dat niet, want op de zondag is er geen verzoekplatenprogramma. Doet Uwe aanvragen op andere dagen alstublieft. Op deze manier zult U zich teleurstellingen besparen. Moge we U er ook even op attent maken dat het zogenaamde Soldaten Halfuurtje niet meer bestaat. In vervanging hiervan wordt reeds lange maanden het non stop programma 'Opgewekte Ochtendklanken' gebracht door Christina. Doet U dus geen aanvragen meer voor de in Duitsland gelegerde soldaten. Die kunnen ook hun gading krijgen in het verzoekplatenprogramma 'Uw groet, onze plaat'."

  Over hetzelfde verzoekplatenprogramma werd in juli 1961 nogmaals duidelijk gemaakt aan de luisteraars waarom een verzoek op tijd ingediend moest worden:
  "Er zijn heel wat luisteraars, die maar niet kunnen begrijpen waarom wij drie weken van tevoren in het bezit moeten zijn van de briefkaartjes met hun verzoeken. Wel, beste vrienden, we vragen dat omdat er heel wat om het hoekje komt kijken vooraleer we zo ver zijn, of liever, vooraleer U zo ver zijt dat U Uw gevraagde plaatjes hoort op de antenne. Primo: moeten de programma's opgemaakt worden en de platen uitgekozen. Dat doet Uw vriend Marc Vandecavaye en hij doet dat met overtuiging en met overgave. Secundo: moeten de programma's op band worden opgenomen. Dit gebeurt, zoals U weet (of niet weet) eens per week. Namelijk op woensdag en dan tot en met zaterdag van de week, die volgt op die van die woensdag. Ik hoop dat U me nog volgen kunt. Maar dat is dan al tien dagen van tevoren. Niet alleen 'Uw groet, onze plaat', maar tientallen andere programma's worden in de Brusselse studio's van Radio Luxembourg opgenomen. Bijvoorbeeld 'Muziek bij het Huishouden', 'Dag in Dag uit', 'Victor is er weer tegen', 'Een praatje over de schutting' enzovoorts."
  André de Ridder, hoofd techniek, en Annie Foriers, secretaresse

"En dan spreken we nog maar alleen van de Nederlandse programma's. Vergeten we ook de Franse dienst niet, die op zijn minst zo belangrijk zijn. De dienst die zich met al die dingen bezig houdt en er meer dan een dagtaak aan heeft in de zogenaamde regiedienst. Hier wordt door André de Ridder, bijgestaan door zijn lieve secretaresse Mevr. Annie Foriers, de planning van de verschillende studio's en hun onontbeerlijke technische bediening vastgelegd. En dat is niet altijd even gemakkelijk, vooral met de vele buitenopnamen, waar natuurlijk ook technici voor voorzien moeten worden. Alle opnamen worden in de 'regie' gecentraliseerd, verpakt en geëtiketteerd, terwijl ook zorgvuldig acht wordt geslagen op de datum en op het uur waarop al die op band opgenomen programma's in het station te Luxemburg moeten uitgezonden worden."

  "De 'regie' mag dus geen ogenblik verstrooid zijn, of alles loopt in het honderd. Daarbij worden al de programma's eerst nog op de dissectie tafel gelegd. Alle détails worden netjes opgetekend voor de auteursrechtenverenigingen, die met argusogen op de loer liggen of ze hun deel van de koek wel krijgen. Om de andere dag komt een bestelwagen van een Brussels expeditiekantoor de kostbare banden weghalen om ze naar het zendstation te brengen. In Luxembourg worden ze op dezelfde manier aan het spoorwegstation afgehaald en naar Villa Louvigny gebracht. Na 'gebruik' komt via dezelfde weg alles weer terug in Brussel. U ziet, er moet nog heel wat gedaan worden, nadat U Uw briefkaart met Uw verzoekplaatje in de brievenbus hebt gestopt."
   
 
Nieuw in de Nederlandse Top 10: November 1961
Jörge Velga Brigitte Bardot
Petula Clark Romeo
Highwayman Michael Row
Shadows Kon Ti Ki
Paul Anka Cinderella
Helen Shapiro You Don't Know Me
Johnny Leyton Johnny Remember Me
Eddie Hodges I'm Gonna Knock On Your Door
   
  Een ander programma uit het begin van de jaren zestig dat Radio Luxembourg typeert, was "Goede Reis". Het programma dat werd gepresenteerd door Louis Baret, werd gedurende de zomermaanden iedere zondagochtend uitgezonden om 10.00 uur. Baret was voor de Vlaamse luisteraars geen onbekende. Behalve presentator bij Radio Luxembourg was hij tevens een begenadigd zanger van het Vlaamse levenslied. Hij was ook de grote animator achter de "Grote Belgische Variéte Prijs", dat op de niet-zomerse zondagen op datzelfde tijdstip werd uitgezonden. Tijdens zijn programma noemde hij, op bepaalde tijdstippen, de titel van een bepaalde plaat en stelde daar telkens enkele vragen bij, die door de luisteraar genoemd dienden te worden. Voor de antwoorden was een telefoonnummer beschikbaar in Brussel (02-181220). De luisteraar, die als eerste belde, kwam dan in het programma — er waren inmiddels directe lijnen met Luxembourg waardoor programma's rechtstreeks konden worden uitgezonden en niet altijd meer op band vooraf werden opgenomen — waarna hij of zijn de daarop volgende plaat mocht opdragen aan een geliefde of naaste. En wat denk je? Als prijs kreeg de luisteraar de plaat, waarover de vragen werden gesteld, cadeau. En of je nu de antwoorden goed of fout had maakte niets uit.
8 Herman Emmink te gast bij de luisteraar

Naar de luisteraar toe. Eén van de manieren om de luisteraars te betrekken bij de programma's was om zelf naar de luisteraars toe te gaan. Dat gebeurde bijvoorbeeld in "Touring Toernée", een item dat door de benzinemaatschappij BP werd gesponsord. Het ging om een soort quiz waarbij bezoekers van de benzinestations van BP werden ondervraagd door Herman Emmink. Emmink bezocht daarvoor benzinestations van Delfzijl tot Maastricht en van Den Helder tot in Breskens. Door publicaties vooraf in de plaatselijke en regionale pers werden de luisteraars aandachtig gemaakt op de komst van Emmink, waardoor er telkens massa's mensen naar de benzinepomp toe kwamen met als doel te worden uitgekozen mee te doen aan het spelletje. Met behulp van een draagbare recorder nam Emmink de items op en vervolgens werden de opnamen via een telefoonlijn doorgespeeld naar de studio in Brussel. Daar werden vervolgens de reclamespots er tussen gemonteerd, waarna het de volgende dag al op de antenne ging.

  Op 7 augustus 1961 was dit programma, dat drie keer per week werd uitgezonden, voor de 250ste keer te beluisteren en wel vanuit Tiel, waar destijds ook de eerste aflevering was opgenomen. Ter gelegenheid van dit heugelijke feit ontving Emmink onder meer het artiestenpaar Henk en Teddy Scholten, die per helikopter aankwamen. Het echtpaar ging samen met Herman Emmink, voorafgegaan door een met vier paarden getrokken postkoest met daarop De Dixieland Pipers op een feestelijke tocht door Tiel. De winnares van de 250ste uitzending, mevrouw van der Werff uit Tiel, won niet één prijs maar werd overladen met produkten die in die jaren het moderne huishouden symboliseerden: een koelkast, een centrifuge, een draagbare radio, snelkookpan, elektrische strijkijzer, handmixer, reiswekkertje, elektrische koffiemolen enzovoorts. Emmink werd ook nog eens gefeliciteerd door de directeur van BP, Augustus van Rossum, die hem een wat klassieker geschenk, een kristallen sigarettendoos met inscriptie, aanbood.
  Herman Emmink was overigens ook verantwoordelijk voor het programma "1000 vrolijke noten" waarin hij nieuwe 78 toeren platen presenteerde, materiaal beschikbaar gesteld door de platenmaatschappijen Philips en DECCA. Een zogenaamd gesponsord programma, betaald door de bedrijven in ruil voor reclame in het programma. Deze show werd opgenomen in de Phonogram Studio in Hilversum. Na de opname werd het bandmateriaal opgestuurd naar de studio in Brussel.
  Louis Baret en Stephanie Steeman

De Nederlandstalige service van Radio Luxembourg kende meer pogramma's waarin de luisteraar werd opgezocht. In de beginjaren zestig stuurde het station bijvoorbeeld een geheimzinnige Mister X op pad. Iedere zaterdag was deze man wel ergens te vinden in Vlaanderen dan wel in Nederland, hoewel de Vlaamse luisteraars een duidelijke voorkeur genoten. Wel werd, via de uitzendingen op de 208 meter, wekelijks bekend gemaakt waar hij de betreffende zaterdagmorgen zou komen. Voor de huisvrouw was een buitenkans om hem te ontmoeten, want hij bracht 10.000 Belgische Francs mee die de huisvrouw kon besteden voor het gezin. In drie keer op die de betreffende zaterdagochtend werd dat prijsbedrag uitgekeerd. Wel diende de winnares — mannen mochten wel meedoen maar dienden een uitzondering te blijven — in het bezit te zijn van een aantal producten van een bepaalde firma van levensmiddelen. De te bezoeken adressen werden bij loting aangewezen. Iemand die de producten niet in huis had, kreeg niet het volle pond, maar een mooie troostprijs. Diegene die op die zaterdag de hoogste prijs had gewonnen, kreeg niet alleen het hoogste geldbedrag maar werd tevens geïnterviewd, een vraaggesprek dat die dezelfde dag nog om 12.33 uur werd uitgezonden via het station.

  Een andere manier om de luisteraar in zijn eigen omgeving te betrekken bij het station, vond Radio Luxembourg in feesten en partijtjes. Daarbij speelden, hoe kan het anders, ook commerciële overwegingen een rol. In de maand juni 1961 werd er door de Nederlandstalige service — of moeten we het langzamerhand, gezien de hoge inbreng van Vlamingen in de programma's, gaan hebben over de Vlaamstalige/Nederlandstalige service? — andermaal een persbericht verstuurd. Ditmaal aan de "Zaalhouders en inrichters van Bals, Bonte Avonden enz.":
  "Mits toepassing van der ter zake geldende tarieven, kunnen inrichters van volksbals, bonte avonden, muzikale shows en dergelijke, deze avonden doen aankondigen tijdens het programma 'Uw groet, onze plaat' (iedere weekdag van 11.15 - 12.00 uur). Vergeet evenwel niet dat dit programma steeds een dag of tien van tevoren op de band gaat. Deze aankondigingen moeten derhalve in ons bezit zijn minstens veertien dagen vóór de datum waarop de aankondigingen op de antenne moeten komen. Let wel, de inrichters welke in aanmerking wensen te komen voor deze vorm van publiciteit voor hun onderneming, moeten als lid van 'De Vriendenkring van Radio Luxembourg' ingeschreven staan. U schrijft naar het gewone adres: Grensstraat 66 in Brussel." In dezelfde mededeling werd tevens gemeld dat: "De Els, Braconnier, Steenweg op Eisene 113-117, op voorlegging van de geldige lidkaart 1961 een zeer aantrekkelijke korting zou verstrekken op alle elektrische huishoudartikelen."
   
 
Nieuw in de Nederlandse Top 10: Maart 1962
Zangeres zonder Naam Mexico
Willy Schobben Mexico
Chubby Checker De Twist
Cliff Richard When The Girl In Your Arms
Elvis Presley No More Paloma
Robertino O Solo Mio
Elvis Presley Rock A Hula Baby
Sylviaan Poons en Oetze Verschoor Zuiderzeeballade
   
9 Dertig jaar Radio Luxembourg. In mei 1961 was het dertig jaar geleden dat in de hoofdstad Luxemburg de notariële akte was verschenen waardoor een aantal vooruitziende zakenlieden de mogelijkheid kreeg tot de oprichting van een radiostation op het grondgebied van het Groot-Hertogdom Luxembourg. Ondanks de doortastendheid van de kleine groep initiatiefnemers leek het een hachelijke onderneming te zullen worden vanwege de sceptische houding van onder meer de Britse en Nederlandse regering. Ook werd er sterk betwijfeld over een radiostation met internationale pretenties levensvatbaarheid had in zo'n klein landje. Er was dus duidelijk vrees dat het dit station zou gaan ontbreken aan het onontbeerlijke element tot slagen: het prestige en vooral de financiële armslag die grote landen wel geven konden.
  Wachtend op de Vriendschapstrein: Louis Baret, Terry Lamo, Jos van Loon, Louis Neefs en Annemarie Coeberg

Helaas voor de sceptici, maar gelukkig voor de betreffende zakenlieden, is Radio Luxembourg na de Tweede Wereld Oorlog wel een succes geworden en misschien wel een groter succes dan de pioniers aan het begin zelf ooit hebben kunnen vermoeden. In de voordagen van het zesde jubileum van Radio Luxembourg werd er door de organisatie de "Operatie Dertig Jaar Vriendschap" georganiseerd, waarbij aan willekeurige personen een aantal vragen werd gesteld om de reputatie van het station te achterhalen. Die vragen luidden als volgt:

 
  • Wat denkt U van onze programma's?
  • Hebt U, in de loop der jaren iets gehad aan Radio Luxembourg?
  • Zijn er programma's die U speciaal bevallen?
  • Zijn er programma's die U niet bevallen?
  • Hoe vindt U dat de programma's anders zouden moeten worden ingevuld?
  Uit de duizenden reacties, die binnenkwamen, bleek eens te meer dat Radio Luxembourg tijdens al die jaren bij de luisteraars de juiste snaar had getroffen. Volgens een persverklaring van de directie leverden deze duizenden brieven een sprekend bewijs dat Radio Luxembourg voor honderdduizenden zoveel betekende als een sociale noodzakelijkheid: "Zonder hun geliefde zender zou het leven voor vele luisteraars zijn waarde verliezen. Zeer ontroerende getuigenissen lazen wij in deze brieven. Vele van diepmenselijke en van intieme aard. Maar, die de verantwoordelijken voor de programma's duidelijk doen aanvoelen, dat ze het al die tijd toch aan het juiste eind hebben gehad. En, dat ze de weg, die dertig jaar geleden ingeslagen werd, voort moeten gaan."
  De festiviteiten ter gelegenheid van het dertig jarig bestaan bestonden onder meer uit de tocht van een feestelijke versierde trein, die vanuit Parijs, via Rijssel, Brussel en Luik naar Luxembourg zou rijden op 29 mei 1961. In die trein zaten tal van artiesten en genodigde luisteraars. Helemaal onverstoord verliep de reis niet. Een verslag:
  Marie Roefs uit het Vlaamse land (Vriendschapsreis mei 1961)

"Als een bom sloeg maandagmiddag het bericht in dat in de zogenaamde Vriendschapstrein een bom was geplaatst. Deze trein waarin onder meer filmster Brigitte Bardot en de zanger Gilbert Bécaud hadden plaatsgenomen, benevens de vrolijke schaar populaire animators van Radio Luxembourg, was op weg van Parijs naar Luxembourg, alwaar grote feestelijkheden op touw waren gezet, naar aanleiding van het dertig jarig bestaan van de 'Compagnie Luxemburgeoise de Radiodiffusion.' Gelukkig bleek het bericht aangaande de springlading een loos alarm te zijn. Het enige gevolg was dat de 'Train de l'Amité' anderhalf uur vertraging opliep zodat het geduld van de duizenden vrienden die naar het Brusselse Zuid station waren gekomen om hun geliefde vedetten toe te juichen, hard op de proef werden gesteld. Maar ze bleven niettemin wachten en ze luisterden geamuseerd naar de grappen, de verhaaltjes en de liedjes van de animators Stéphane Steeman en Louis Baret, die het wachten korter maken."

  Samen met haar vader mocht Anny Reumkens, de beste briefschrijfster uit Nederland, ook mee met de Vriendschapstrein

"Op perron 4 van Brussel Zuid bevonden zich ook de animators van de Nederlandstalige golflengte met onder meer Jos van Loon, Annemarie, Terry Lamo en Louis Neefs. Ook zij, die de mooiste brieven hadden geschreven naar aanleiding van het dertig jarig bestaan: juffrouw Maria Roefs uit Vosselaar — bij Turnhout in België en juffrouw Anny Reumkens, uit Nieuwenhagen in Nederlands Limburg. Zij mochten beide, onder de hoede van papa, de reis naar Luxembourg meemaken. Een uistapje dat, alle plastic bommen ten spijt, zeer goed verlopen is. Wij brengen een speciale hulde aan Stéphane Steeman, die gedurende twee uur ononderbroken het wachtende publiek heeft bezig gehouden. De arme jongen is er een hele week schor van geweest."

10 Het verschijnsel teenager. Ook aan de Nederlandse jongeren, die in die tijd een eigen muzikale smaak begonnen te ontwikkelen, had het station wel het een en ander te bieden. "Teenagers," zo werden ze met een Amerikaans woord destijds genoemd, waarmee werd aangegeven dat de moderne tijd ook in Nederland was aangebroken. Niet alle volwassenen waren daar even enthousiast over. Binnen de staf van Radio Luxembourg toonde men evenwel meer begrip voor de wijzigende smaak en stijl van de jeugd, getuige het volgende verhaaltje van alweer Leo Perseyn:
  "De 'teenager' is een naoorlogs verschijnsel zoals ieder naoorlogs verschijnsel zijn stempel drukt op de jonge generatie. De ouderen kijken wel een beetje verbaasd toe, maar ze kunnen er toch ook niet achteloos aan voorbijgaan, willen ze 'van hun tijd' blijven. De 'Teenager' is een macht geworden die zijn en 'haar wetten' stelt. Zolang alles binnen de perken blijft, zodat de ouderen (en wijzeren) niet behoeven in te grijpen."
  Terry Lamo

Het station reageerde op het verschijnsel door de muziek te draaien die jongeren mooi vonden: jazz, maar vooral ook rock-'n-roll. Radio Luxembourg ging zelfs zover om in Brussel een feest te houden met tal van populaire groepen. Dat gebeurde in de Leonardo Da Vinci zaal van het Internationaal Centrum, waar onder meer The Seabirds, The Jokers en The Cousinsen wedijverden met sterren als Richard Anthony om de rocktonen te zetten. In Breda was ruimte gevonden in de feesthal van het expositieterrein van "Breda Nú". Daar was meer gekozen voor een soort van songfestival, waarbij de teenagers zelf mochten optreden. Een jury, onder leiding van Max van Praag beoordeelde het gebrachte, waarbij The Hurricane Strings uit Rotterdam de eerste prijs haalde, een prijs die werd uitgereikt door Annemarie Coeberg. Vanaf dat moment werden er ook regelmatig Radio Luxembourg Teenager Shows georganiseerd, in samenwerking met de Muziek Parade, dat trouwens niet alleen de naam was van het muziekblad maar ook van het teenagerprogramma dat op de zondagmiddag bij Radio Luxembourg te beluisteren viel.

   
 
Nieuw in de Nederlandse Top 10: Juli 1962
Sensations Let Me In
Caterina Valente Gondoli Gondola
Cliff Richard Do You Wanna Dance
Bobby Vee Do You Wanna Dance
Ray Charles I Can't Stop Loving You
Nancy Sinatra Like I Do
Everly Brothers That's Old Fashioned
Rijk De Gooier Brief Uit La Courtine
Elvis Presley Follow That Dream
   
  Er waren op Radio Luxembourg wel meer programma's die voor jongeren interessant waren. In februari 1962 werd vooral het programma "DAFfodilshow" door veel jongeren beluisterd, een programma dat uiteraard werd gesponsord door Nederlands enige autofabrikant uit die tijd, de Firma van Doorn uit Brabant. Het was een programma van slechts 15 minuten. Toch stelde presentator Pete Felleman dat de teenager, die toch al volop met zijn/haar muziek op het station verwend werd, in het programma volop aan zijn/haar trekken zou komen omdat alle topsongs zouden worden gedraaid. En dat in een kwartiertje ... Maar, Felleman deed zijn best. Naast muziek uit de VS had hij ook ruimte voor "Musica Americana" ofwel Latijns Amerikaans getint. Maar ook kregen bij hem de "continentale creaties" een kans. Dus duidelijk geen "jazz", zoals men die destijds van de populaire Felleman gewend was. Nieuw in de formule van Fellemann's programma was de introductie van een tweede stem, die hij voorstelde als zijn playmate. Gerda was ingehuurd om de luisteraar vol plezier te vertellen over de nieuwste aanwinst van de autofabrikant, de Daffodil. Maar desondanks bleef het allemaal "pit, punch en pep" met Pete Felleman.
  Gerda en Pete Felleman van de DAFfodil-Show

Felleman was niet de enige en ondanks alles ook niet de meest populaire presentator bij het jongere publiek. Een man die hem daarin zeker nog overtrof was Stan Haag. Als tekstschrijver van honderden liedjes genoot hij al enorme populariteit. Bovendien nam hij zelf ook tal van platen op, waaronder nummers als "Pigale" en "Catherina" die regelrechte hits werden. Maar ook voor andere artiesten schreef hij vele hits: "Wladimir" van Anneke Gröhnloh, "Ik sta op wacht" van Joop de Knegt, "Wenen" van Annie de Reuver. Maar ook zijn rustige manier van presenteren, waarbij hij de stijl van "praten tegen" de luisteraars zeer goed verstond, maakte hem enorm populair. Hij werkte voor zijn Luxembourg-periode al bij de KRO — als tekstschrijver voor het programma "Negen heit de klok" — en voor de AVRO waar hij niet alleen presenteerde maar ook teksten schreef en liedjes zong. Bij die omroepen werkte hij vooral samen met Pi Scheffer, Cees de Lange en Karel Prior, mensen die hij bij Radio Luxembourg had leren kennen. Stan Haag kwam min of meer toevallig bij het station terecht, omdat hij de toenmalige programmaleider van Radio Luxembourg, Hubert ter Heggen, een zieke presentator moest vervangen.

Met muziek de lucht in ... met Stan Haag
  Stan Haag

Haag heeft in totaal acht jaar voor Radio Luxembourg gewerkt als freelance-deejay. Hij ging iedere week vanuit zijn toenmalige woonplaats Hilversum naar Brussel om in één dag liefst zeven uur aan programma's op te nemen. Hij presenteerde bij "208" onder meer het programma "Met muziek de lucht in", gesponsord door ASPRO. Maar zijn eerste programma bij het station was "Muziek met een praatje". Verder bracht hij de programma's "Muziek voor Eva" en "Leve de zondag". De populariteit van Haag op Radio Luxembourg en de vele malen dat hij in artikelen in de Nederlandse kranten werd aangehaald, was in 1968 reden genoeg voor de directie van Radio Veronica om hem te benaderen voor dit station te komen werken. Daar bleek andermaal zijn enorme populariteit met programma's als "Stan Haag Vandaag" en het legendarische "Jukebox".

11 De discotheek. Voor een radiostation, en dat geldt zeker Radio Luxembourg, is muziek belangrijk. Een voor de hand liggende vraag is dan ook, hoe het met de discotheek van het station was geregeld. Op dat punt hoefde men niet te klagen. Er waren er, om precies te zijn, namelijk in totaal drie van die voorzieningen. De eerste was in het kasteel in Louvigny (Luxemburg) alwaar de achtergrondmuziek voor de televisieprogramma's gescheiden stonden opgesteld van de rest van de collectie, die voornamelijk werden gebruikt voor de uitzendingen via de FM gericht op de inwoners van Luxembourg. In Parijs was er daarnaast ook een grote discotheek, terwijl in het pand aan de Grensstraat in Brussel een discotheek was gevestigd met, anno 1961, ongeveer 30.000 platen. Ze waren alle netjes gecatalogiseerd, waarbij ook nog eens stond aangegeven of een plaat al dan niet mocht worden gedraaid.
  Emila Grafé en Lucienne Lenarduzzi

Dit betekende dat er dus niet alleen een volgnummer en categorieteken moest worden aangebracht op de hoes van de platen, maar dat ook ze moesten worden afgeluisterd. Dat was de taak was van Emila Grafé en Luccienne Lenarduzzi. "Waar nodig werd de censuur toegepast zodat geen onvertogen woord in de aether komt." De samenstellers en presentatoren van de diverse programma's waren vaste gasten in deze discotheek daar er de mogelijkheid was gecreëerd de platen af te luisteren. "Spreek ze niet aan want ze horen je toch niet," was een vaste regel in de discotheek, alwaar een stilte heerste uitgezonderd op de koptelefoons van diegene die platen beluisterde. Behalve wanneer nationale en internationale vedettes op bezoek kwamen. Die werden namelijk niet, zoals heden ten dage, gewoon in de studio maar in de discotheek ontvangen en geïnterviewd.

  Eerder werd duidelijk dat bij Radio Luxembourg een groot aantal, later bekende, personen actief was bij de verzorging van de programma's. Daarbij viel nog niet de naam van Johan T. van Minnen, die later jaren lang bij de VARA actief zou zijn. Onder de titel "Het hoekje van het station" schreef hij in juni 1960 een mijmering, waarin de discotheek een belangrijke rol speelt:
  Johan T. van Minnen

"Ditmaal, lieve vrienden, een blik in de gewelven van onze illustere Villa Louvigny. Ik behoef U niet te vragen, of U daar ooit bent geweest, want dat bent U niet. Daar komen geen bezoekers, daar komen geen hoge gasten. Daar komen alleen de werkers van hoofd en hand, die weten dat het gebouw zonder zijn fundamenten als een kaartenhuis in elkaar zou storten. Letterlijk en figuurlijk. Het letterlijke hiervan vat U zo, ook zonder gediplomeerd bouwvakker te zijn. Het figuurlijke zal U ook duidelijk worden, wanneer ik U vertel, dat daar in de catacomben van onze villa, de discotheek is geborgen, de tienduizenden platen, die merg en been uitmaken van al wat Radio Luxembourg pleegt uit te zenden. Oftewel Manna voor ons oor! U vindt daar de Negende Symfonie van Beethoven, maar dat is bij mijn beste weten nog slechts eenmaal gedraaid. Dat was toen men de proef nam, of de muziek er wel allemaal op stond, en hoe lang de verschillende delen duurden."

  "Dat staat nu allemaal genoteerd en dat wacht tot er een bijzondere dag komt, waarop men Beethoven moet draaien en niet Wim van de Velde. Zei niet Wim Kan eens: 'Als ik van die mooie klassieke muziek door de radio hoor, dan vraag ik altijd direct: wat is er nu weer voor ongeluk gebeurd in deze wereld?' Welnu, Beethoven dus voorlopig weer in het stof, maar al die broeders van de lichte muze zijn bijna zonder rustdag. Het gebeurt immers herhaaldelijk, dat een plaat binnen de 24 uur aan uitzendingen over vier verschillende programma's moet worden gebracht. Ik ga U hier uiteraard geen namen noemen, want dat zou reclame zijn. Maar het bizarre van de tegenstellingen tussen wat een minderheid mooi vindt, en wat de meerderheid steeds op de antenne wil hebben, bekruipt toch wel de beroepsmatige bezoeker van de onderaardse ruimten van Radio Luxembourg, die immers op zich eigenlijk ook nog deel uitmaken van onze oeroude Luxemburgse kazematten, welke onder het park doorlopen, en met enige restauratie tot in de verre uitbreiding dienstbaar kunnen worden gemaakt aan de eisen van een apparaat, dat zo volkomen in ónze tijd past."
   
 
Nieuw in de Nederlandse Top 10: September 1962
Anita Berry Middellandse Zee
Tommy Roe Sheila
Shadows Guitar Tango
Jumping Jewels Guitar Tango
Paul Anka A Steel Guitar And A Glass Of Wine
Paula Dennis Janus Pak Me Nog Een Keer
Frank Ifield I Remember You
Nat King Cole Ramblin Rose
Connie Francis Vacation
Martha Wilmari Lekker Troeleke
Ben Stenecker Lonely River Shine
   
12 Een kijkje in de keuken van de publiciteitsdienst. Een radiostation dat op commerciële basis werkt, kan haar inkomsten uit meerdere bronnen halen. Of men verkoopt reclamezendtijd in de vorm van reclamespots of men verkoopt programmablokken, die de sponsor het alleenrecht geeft voor adverteren in dit blok. Maar een derde mogelijkheid is natuurlijk het verkopen van programma-uren aan allerlei organisaties, die hun boodschap kwijt willen. In november 1961 gunde Radio Luxembourg de trouwe aanhang een kijkje in de keuken van het station, waarbij de nadruk werd gelegd op de 'S.P', ofwel de Publiciteitsdienst. Het was andermaal Leo Perseyn die verantwoordelijk was voor de informatie:
  Josiane Vergracht (rechts) en Godelieve Hemerijck van de publiciteitsdienst

"Wanneer de commerciële speurneuzen van de commerciële dienst te Brussel of Amsterdam weer eens een keer de markt hebben afgesnuffeld, wordt de cliënt met de nodige plichtplegingen naar het bureau van de Publiciteitsdienst geloodst. Want géén product komt op de antenne zonder het deskundig onderzoek en zonder het even deskundig advies van de Publiciteitsdienst. Hier wordt de cliënt ontvangen door Mevrouw Josiane Vergracht, de chef van deze dienst, want de S.P. wordt door een dame geleid. Aan haar en haar assistent voor de golflengte 208 meter, de heer Willem Vos, legt de cliënt zijn hart bloot. Hij vertrouwt hun zijn problemen toe, zijn wensen en zijn moeilijkheden. Kortom: hij gaat bij hen ten biecht!"

  "En dan treedt de fee naar voren die een dode formule zal omtoveren tot een levende, heldere, doordringende en overtuigende reclameboodschap. Want, mijn beste en onervaren lezer, een reclameboodschap voor een merk van confituren wordt heel anders gebracht dan wanneer het een merk van parfum betreft. En de luisteraar zal op heel verschillende manieren aangezet worden om zich een bepaald soort behangpapier, een merk van margarine, beschuit, koffie of een fles slaolie, een insectendodend poeder of een wasmiddel aan te schaffen dan wanneer het gaat om de aankoop van salonmeubels in Louis-XV stijl, een vulhaard, een badverwarmer, een koelkast, of een Perzisch tapijt. Van de tonen van de finale van Beethoven's Negende of van het symfonisch gedicht Staalgieterij van Mossoloff kan in bepaalde omstandigheden evenzeer een magische kracht uitgaan die de luisteraar zal aanzetten om een bepaald product te verkiezen boven een gelijkaardig en gelijkwaardig ander product, dan in andere gevallen van een of ander muzikaal grapje."
  Annie de Reuver

"De juiste, de geëigende muzikale inkleding van de boodschap te kiezen, dát is onder meer de taak van de Publiciteitsdienst. Zulke keuze kan afhangen van allerlei factoren: de aard van het aan te prijzen product, de duur van de reclameboodschap, het tijdstip waarop de boodschap in de ether komt. Een klare, overredende tekst op te stellen, die met de juiste intonatie: kort en kernachtig, imperatief of zalvend, door een gebiedende mannenstem of door een fluwelen vrouwenstem gezegd zal worden, behoort ook tot de delicate werkzaamheden van de Publiciteitsdienst. Het is een werk van haarfijne precisie. Immers, één korte wanklank, één kleine fout in de wijze van presenteren, kan de overtuigingskracht van de reclameboodschap geheel wegnemen."

  "De Publiciteitsdienst zal ook de beste passende muzikale omlijsting aanduiden. Met andere woorden: het muzikaal programma waarin de boodschap of de 'spot' het best zal aanslaan bij het publiek. Dit alles uit te kienen, af te wegen, te doseren, is het werk van de mensen van de 'S.P'. Het vraagt mensenkennis, maar ook warenkennis. Het vraagt veel handigheid en veel geduld, veel doorzicht, artistieke en vanzelfsprekend ook commerciële feeling en daarbij ook een flinke dosis psychologie. In één woord: het eist een volstrekte kennis van de ongeschreven wetten van de commerciële radio en hun van minuut tot minuut steeds weer variërende toepassing."
  Jos van Loon

Commerciele belangen speelden overigens ook een grote rol bij de religieuze uitzendingen op de zondagen. Daarvoor werd onder meer zendtijd werd gekocht door Johan Maasbach en de Zevende Dag Adventisten. Het was een bron van inkomsten die later ook door Radio Noordzee, Radio Caroline en andere zeezenders nog eens intensief zou worden gebruikt om de uitzendingen mede te kunnen financieren. Die uitzendingen kwamen nog el eens vreemd over bij de gemiddelde luisteraar. werden Dick Offringa, een fervent luisteraar in die tijd, herinnert zich: "Vaak had ik in de nacht Radio Luxembourg aanstaan om naar de Engelse service te luisteren. Het kwam er dan op neer dat ik vaak in slaap viel en zo kon het gebeuren dat ik op de zondagochtend wakker werd met de godsdienstige uitzendingen. In het begin keek ik er vreemd van op. Niet alleen dat ik het niet van een commercieel radiostation verwachtte (wist ik toen veel dat er dik voor betaald werd), maar ook dat de inhoud totaal verschilde van de kerk waarin ik ben groot gebracht. Het was meer Evangeliserend, en dat is pas later door de EO binnen de omroepen in de praktijk gebracht. Vreemd genoeg herinner ik me direct weer de legendarische woorden van Maasbach, die hij meerdere malen uitte: 'Raak de luidspreker aan, dat zal ik in de studio de microfoon aanraken, en ervaar dan de kracht van de Heilige Geest.' Ik wist echt niet wat ik hoorde," aldus Offringa.

13 De technische dienst. Naast de "S.P." was er nog een afdeling met een afkorting als naamgeving: het "B.T." Deze lettercombinatie stond voluit voor Bureau Technique, ofwel de technische dienst. We gunnen andermaal aan Perseyn de eer om deze afdeling in zijn jaren zestig schrijfstijl voor te stellen:
  "We kunnen deze afdeling het beste vergelijken met de seincabine van de Spoorwegen met haar telkens verspringende rode, witte en groene lichtjes, ofwel met het platformpje van de verkeersagent op Leicester Square in Londen. Midden de telkens opnieuw aanstormende stortzeeën van vele honderden voertuigen, staat daar als een rots in de branding, als een verheven beeld van de meest volmaakte flegma, de witgehandschoende stoïcijn, die er zorg voor draagt dat de boel niet in het honderd loopt."
  M. Verheyden, G. Devolder, M. Ivens en (staande) Paul Vogelaers

"Dit wil nu niet direct beduiden dat de dames van de B.T. met witte handschoenen aan voor hun typemachine zouden zitten, noch dat de chef van deze dienst bestendig met een padvinderfluitje tussen de tanden zou lopen. Nee, de vergelijking moet niet zo ver worden doorgetrokken. Het B.T. is de dienst die zich uitsluitend met de administratie van de antenne bezig houdt. Dit brengt dan weer mee dat wanneer alles gesmeerd loopt, men niet eens gewaar wordt dat er zoiets bestaat als een B.T."

  "Wanneer de commerciële dienst en de publiciteitsdienst met een klant tot overeenstemming zijn gekomen aangaande een reclameboodschap, dan zet zich het B.T. aan het werk om alle instanties die van verre of nabij met de zaak te maken hebben, op de hoogte te brengen. Het B.T. bezorgt aan iedere dienst de onmisbare nota's. Zonder deze nota's van het B.T. blijft de afspraak met de klant een dode letter, want géén dienst zal initiatieven nemen zonder het in het bezit te zijn gesteld van de bescheiden van het BT."
  "Deze dienst coördineert en controleert tezelfdertijd alles wat met de commerciële antenne te maken heeft. Zo staat het B.T. als verbindingsagent tussen de diensten der commerciële kantoren in Parijs, te Brussel en te Amsterdam en met andere diensten die zich hetzij in Brussel, het zij in Luxemburg zelf met de uitzendingen bezig houden: realisators, animators, speakers, technici etc. Per week vilt het B.T. plus minus 500 dergelijke formulieren in en doet dit liefst in zevenvoud om iedere dienst zijn document te kunnen geven. Zeer minutieus worden alle opgetekende gegevens nagegaan, want deze bescheiden zijn niet alleen werkdocumenten voor de interne diensten, maar tevens dienen zij voor de klant als bewijsstukken van zijn order."
  "Het B.T. is uiteraard het best gesitueerde bureau om de maandelijkse statistieken op te maken wat verkochte zendtijd betreft. Scheppend radiowerk levert het B.T. nooit, maar deze dienst is in het raderwerk van het complexe radiobedrijf zo onmisbaar dat de minste nalatigheid catastrofale gevolgen zou hebben op de antenne. Maar gezien de accaturesse van de dienstchef, dhr. Paul Vogelaers en zijn drie charmante helpers, de dames Marie Louise Verheyen, Marie Louise Ivens en Georgette Devolder, behoren dergelijke vergissingen tot de hoogste uitzonderingen."
   
 
Nieuw in de Nederlandse Top 10: December 1962
Elvis Presley Return To Sender
Chubby Checker Limbo Rock
Vera Lynn Land Of Hope And Glory
Mieke Telkamp Land Of Hope And Glory
Tornados Telstar
Brenda Lee All Alone Am I
Four Seasons Big Girls Don't Cry
Digno Garcia Quando Calienta
Rotterdamse Riet Nelis Niet Kietelen
Jörgen Ingmann Drina March
Gerhard Wendland Schläffst Du Schon
   
14 Het einde. In zijn tijd werd Radio Luxembourg goed beluisterd. Soms wel eens te goed. Dan stond het geluid zo hard, dat de buren — soms tegen wil en dank — konden meegenieten. De organisatie was zich daar wel van bewust en riep haar luisteraars daarom soms op om de volumeknop in de gaten te houden:
  Dieselgenerator (1959)

"Radio is een kostelijk bezit. Maar dit bezit moet goed worden gehanteerd. Wie niet werkelijk luistert, kan het toestel beter afzetten. Vooral als er visite is en de dames willen eens praten. Speel ook nooit voor de buren. Het wordt zelden gewaardeerd. Ze hebben er trouwens zelf één. Hoort U zelf maar! Waarom zouden de meeste mensen die volumeregelaar zo verkeerd gebruiken? Juist bij de radio is immers de goede toon zo belangrijk. Wie deze in acht neemt, mag rekenen op wederkerigheid."

  Na verloop van tijd was het evenwel niet de volumeknop, maar de keuzeknop voor de zenders, waaraan bij ons thuis werd gedraaid. Zo eind 1962 kwam er niet alleen een einde op het abonnement op de "Vriendenkring van Radio Luxembourg" maar werd men in ons gezin ook enigszins ontevreden over de uitzendingen van het station in de Nederlandse taal. Af en toe werd er nog wel geluisterd, maar meer en meer stond de radio op de zondag op andere stations afgestemd. In de vroege middag werd het verplicht luisteren naar het "Belcanto Concert" op de Belgische Radio. Had je het volgehouden dit uur aan te horen, dan mocht je later in de middag via de draadomroep naar "Pick of The Pops" luisteren op de BBC. Tussendoor werd dan nog even naar Hilversum 1 geluisterd en wel speciaal naar Frits van Turenhout met de uitslagen in het betaald voetbal.
  Felix Meurders (1970)

De Nederlandse service van Radio Luxembourg werd pas laat in de jaren zestig door ons opnieuw ontdekt, waarbij Peter Koelewijn en Felix Meurders de absolute favorieten werden. De studio's waren in 1968 verplaatst naar een nieuw gebouw aan de Lloyd Georgelaan in Brussel, dat kort daarvoor in februari van dat jaar was geopend. Maar ook die luisterperiode duurde slechts kort, zonder dat een enkel stukje geluid werd vastgelegd. In het jaar dat Radio Luxembourg vijftig jaar oud werd, gelukte het me echter wel als eerste luisteraar het programma in te komen om de felicitaties over te brengen. Verder zijn slechts deze herinneringen overgebleven.

   
Previous
  Twee opmerkingen achteraf
Next point Dingen lopen soms raar door en langs elkaar in het leven. Tijdens mijn research voor dit artikel kwam ik in een nummer van de Vriendenkring van Radio Luxembourg een oproep tegen van een luisteraar. Het was een verzoek van iemand uit Kopenhagen die wilde corresponderen met Nederlanders. Zij mochten hem in het Nederlands schrijven, waarbij hij in het Engels zou antwoorden. Het ging daarbij om Poul S. Hansen. Vanaf 1969 heb ik op een andere manier, via het radiowereldje, met hem kennis gemaakt. Jarenlang mocht ik met hem corresponderen en sinds 1978 tot en met 1999 was hij correspondent van het Freewave Media Magazine. In 2000 mocht ik hem voor het eerst zelf ontmoeten. Helaas was hij toen zwaar ziek.
Next point Op maandag 3 december 2001, ongeveer drie maanden na de publicatie van deze tekst, kwam het trieste bericht binnen dat op de ochtend van 1 december Stanislav (Stan) Haag in België is overleden. Stan Haag werd 81 jaar oud. Hij begon zijn loopbaan in de jaren vijftig en zestig met het schrijven van songteksten voor even zovele artiesten. Daarna werd hij in dienst genomen, op free-lance basis, door de Nederlandse service van Radio Luxembourg. In de eind jaren zestig waren de directieleden van Radio Veronica, de gebroeders Verweij, zo slim om Stan Haag een vaste baan aan te bieden bij Radio Veronica. Hier bleef hij actief tot eind augustus 1974. Een jaar later zou hij in dienst treden bij Radio Mi Amigo, waar ook zijn toenmalige vrouw Michelle, aan het werk kon als presentatrice.
  Dit betekende dat de familie Haag naar het Spaanse Playa de Aro verkaste. Ze zouden het daar tot eind 1977 volhouden, alvorens te verhuizen naar 't Harde op de Veluwe. Meningsverschillen met Sylvain Tack en Belgische medewerkers en het gegeven dat de toestand van het zendschip MV Mi Amigo slecht was, waren de reden van het vertrek. Na enkele jaren vertrok Stan Haag bij zijn toenmalige vrouw Michelle en verliet Nederland om zich in België te vestigen. Ook hier werd hij veelvuldig gehoord, onder meer op het lokale radiostation Radio Noordzee. Tijdens de Veronica-reunië in 1999 kwam hij nogmaals naar Hilversum om zijn oude bekenden nog eens terug te zien en vorig jaar was hij nog te horen op Radio Magdalena, waarbij te merken was dat hij zijn manier van presenteren nog steeds niet kwijt was.
   
Previous
  Gebruikte literatuur
 
  • Briel, Robert, en Sieb Jan Kroeske (1979), Hitdossier 1965-1978. Amsterdam: Becht; met medewerking van de Stichting Nederlandse Top 40, 1979.
  • Knot, Hans (2001), "Het is een zogenaamde wilde zender ... Weerstanden tegen de komst van Radio Luxembourg." In: Soundscapes, 4, 1, mei 2001.
  • Magazine van Radio Luxemburg — Maandblad voor de Vriendenkring. Jaargangen 1960-1962.
  • Schaafsma, Henk (1970), Geschiedenis van de omroep; karakteristiek van de omroep. Amsterdam: Wetenschappelijke Uitgeverij, 1970.
  Verder werd gebruik gemaakt van aantekeningen verstrekt door Arno Weltens en Dick Offringa en van de knipselarchieven van het Freewave Media Magazine / Stichting Media Communicatie en het Nederlands Audiovisueel Archief.
   
Previous
  Interessante sites met betrekking tot de historie van Radio Luxembourg
 
Previous
  Op de geluidsfragmenten bij dit artikel rusten copyrights. Ze worden hier gebruikt volgens de regels van "fair use" en "academic quoting". Zie over Radio Luxembourg in dit tijdschrift ook het artikel Terugdenkend aan Radio Luxembourg, waarin Bert Bossink, Alfred Kleijn, Piet Muys, Dick Offringa en Weia Reinboud op het station terugblikken, en de uitgebreide fotocollectie in: Radio Luxembourg in beeld.
  2001 © Soundscapes