Logo  
  | home | authors | calendar colophon | links | newsgroups | newsfeed | new | printer version |  
volume 5
juli 2002

De zwerftochten van de Norderney

 





  Waar was het voormalige Veronicaschip vanaf 10 augustus 1975?
door Hans Knot
Previous
  Even terug naar augustus 1974: de laatste dag van die maand namen zowel Radio Veronica, Radio Noordzee als Radio Atlantis afscheid van hun luisteraars. De uitzendingen van deze commerciële stations vanaf schepen voor de Nederlandse kust werden onmogelijk gemaakt door de invoering van een wet, die het per 1 september van dat jaar strafbaar stelde om mee te werken aan een dergelijk station, de schepen te bevoorraden dan wel te adverteren op een zeezender. Het schip van Radio Noordzee, de MEBO II, werd de haven van Slikkerveer ingevaren. Dat van Radio Atlantis, de MV Jeanine, kreeg een voorlopige rustplaats in de haven van Vlissingen en werd later gesloopt. Maar de Norderney, het zendschip van Radio Veronica, bleef voor de kust voor anker in internationale wateren. Hans Knot vertelt wat er daarna met het schip gebeurde.
 
1 De Norderney op het strand van Scheveningen, 3 april 1973

Op 31 augustus 1974 werd de anti-zeezender-wet van kracht en schakelde ook Radio Veronica haar zenders uit. Maar, toen het zendschip van Radio Veronica na de close-down van het station toch op zee bleef liggen, gonsde het al snel van de geruchten. Zo viel in oktober 1974 in diverse kranten te lezen dat het station vanaf het zendschip — de Norderney die in november 1964 in gebruik werd genomen — zou terugkeren. Toenmalig mededirecteur Bull (Hendrik) Verweij reageerde destijds afhoudend: "Ik pieker er niet over vanaf zee terug te keren. Ze sturen de hele vloot op ons af als we dat zouden doen." Wel werd het schip goed onderhouden door hetzelfde boordteam, dat al bijna tien jaar lang het onderhoud had verzorgd: Arie van der Zwan, José van Groningen, Arie de Ruiter, Ko van Ieperen, Jaap Borst, Maarten Reus en nog een aantal anderen. In december 1974 verklaarde Verweij aan het Algemeen Dagblad dat het niet al te lang meer zou duren vooraleer het schip naar de haven zou worden gehaald. Het schip kon immers niet voor altijd doelloos op zee kon blijven liggen. Blijven wachten op een koper zou alleen al 30.000 gulden per maand kosten — voor die tijd een flink hoog bedrag.

2 De geruchten bleven rondzingen. Begin maart 1975 waren er andermaal berichten te lezen in de kranten dat er weer een station op het zendschip zou komen, dat nog steeds voor de kust van Scheveningen in internationale wateren verankerd lag. Reden was dat enkele radiofanaten een regelmatig terugkerende testtoon hadden gehoord op de 557 kHz, de oude frequentie van Radio Veronica. Verweij reageerde: "Er wordt wel vaker getest door amateurs op onze oude frequentie en soms gaat zelfs zo ver te zeggen dat men naar Radio Veronica luistert. De kristallen van de zenders, aan boord van de Norderney, zijn er destijds door José van Groningen uitgehaald en liggen veilig bij mij thuis op zolder." In augustus 1975 werd besloten het schip naar binnen te laten slepen, aangezien er zich geen echt geïnteresseerde kopers voor het zendschip dan wel te zendinstallatie hadden aangemeld. Op 10 augustus werd, onder leiding van kapitein Arie de Ruiter, de 400 meter lange ankerketting binnengehaald en een dag later begon de sleep van de MV Norderney. Het schip werd door de sleepboot Piranha II van rederij Elswijk BV in noordwestelijke richting naar land gebracht.
3 Laatste dag enveloppe Veronica 31 augustus 1974

Maar al voordat de kust werd bereikt kwam in nationale wateren een aantal agenten van de Rijkspolitie te Water aan boord en bij aankomst in de haven van IJmuiden werd men opgewacht door een kleine schare van Veronica-fans. De tocht ging via het Noordzeekanaal richting Amsterdam. Lang voordat het schip in de haven werd afgemeerd, kwam de heer Neuteboom van de toenmalige Radio Controledienst, vergezeld van zijn collega Eijer aan boord om beslag te leggen op de zendapparatuur. Verweij hierover: "Het was eindelijk zijn grote dag want hij mocht aan boord van het zendschip om handelend te kunnen optreden. Ze waren totaal verbaasd hoe het één en ander technisch was aangebracht. Hij vertelde me trouwens dat er echt nooit meldingen waren binnen gekomen dat we storingen hadden veroorzaakt op andere frequenties. En dan te bedenken dat hij er bijna elf jaar op had gewacht het schip te mogen betreden." Eerst kreeg het schip een plek in het IJ om de volgende dag naar de Douanehaven te worden gesleept. Daar werden de zenders uitgebouwd, verzegeld en opgeslagen op de boerderij van Verweij in Breukeleveen. Tegelijkertijd dient vermeld te worden dat Neuteboom daar zeer regelmatig kwam kijken of alles nog intact was en om een flinke neut met Verweij te drinken.

4 Rob Out, destijds de woordvoerder van de Veronica Omroep Organisatie (VOO), berichtte over plannen om het schip, met haar rijke geschiedenis, een plek te geven in een haven aan het IJsselmeer, waarbij er een optie was voor Volendam dan wel Lelystad. Doel was het inrichten van een zeezendermuseum. Maar in het voorjaar van 1976 lag het schip al in een andere haven, die van Zaandam. Daar werden op 14 april enkele opnamen gemaakt voor de eerste televisie-uitzending van de VOO, die op 21 april 1976 werd uitgezonden. Onder meer waren toen optredens te zien van Earth and Fire en de George Baker Selection vanaf het voormalige zendschip. Op 8 augustus 1977 lag het zendschip trouwens weer voor de Nederlandse kust ter hoogte van het strand van Scheveningen. Het diende als decor voor de marathonuitzendingen op radio en televisie onder de noemer "The day the music died". Hierin veel aandacht aan de historie van de radio vanaf zee in de periode 1958 tot en met 1977. Immers waren op dat moment stations als Radio Mi Amigo, Radio Caroline en The Voice of Peace nog actief vanaf internationale wateren. Duizenden waren aanwezig op het strand — niet alleen voor de vele internationale en nationale artiesten, die er optraden, maar ook om nog een keer het zendschip voor de kust te kunnen aanschouwen. Na de uitzendingen ging het schip terug naar de haven van Zaandam.
5 De Norderney in Dordrecht

Op 10 juli 1978 werd het schip andermaal versleept en wel richting Kalkhaven in Dordrecht. Eigenaar van de Kalkhaven BV was de heer I. van Mooren, die als nieuwe eigenaar het schip daar heen liet slepen, onder de noemer "De Stichting Veronica Schip". In de haven wilde hij het nodige onderhoud laten plegen om later een officiële ligplaats te verkrijgen. Hij had echter geen rekening gehouden met de gemeente, want maanden later kreeg hij een definitieve "neen" te horen als antwoord op zijn aanvraag. Er zou geen ruimte zijn volgens de gemeente. De kranten gaven als reden aan dat men niet zat te wachten op een grote aanloop van jongeren die het schip wensten te bezoeken. Het zou alleen maar voor "oploopjes en relletjes" kunnen zorgen. Ook zouden de verbouwingskosten, geschat een 750.000 gulden, veel te hoog zijn. De donateurs, die door de Stichting waren geworven, konden dit bedrag bij lange na niet opbrengen. De droom van Van Mooren werd geen werkelijkheid. Het schip zou er toch jaren blijven liggen, hoewel op drie verschillende plekken in de omgeving van Dordrecht.

6 Pas in 1981 kwam er weer nieuws naar buiten toen Jan Parent meldde, dat het voormalige zendschip waarschijnlijk een definitieve laatste plek had gekregen op de werf van de firma van Marel bij Ouwerkerk in Zeeland. Bij deze werf was in het verleden al, via sloop, een einde gemaakt aan het bestaan van de MV Fredericia van Radio Caroline en Parent ging er, net als vele anderen, vanuit dat de Norderney hetzelfde lot beschoren zou zijn. Ik ben toen, samen met vriend Paul Jan de Haan, een kijkje gaan nemen en het bleek dat er binnen in het schip al het nodige sloopwerk was verricht. Eigenlijk was er één grote ruimte gecreëerd middels het deels slopen van studio's, technische ruimten en verblijven van de bemanning. Maar Van Marel, die ons zeer gastvrij ontving, liet ons niet alleen vol trots de bel van de MV Fredericia zien. Hij vertelde ook dat er plannen waren om het schip als restaurant te gaan inrichten. Er was door een aantal mensen belangstelling getoond en spoedig zou er volgens hem een beslissing worden genomen. Niet veel later hoorde ik het goede bericht, dat de Norderney was verkocht aan de restaurantexploitant en scheepsrestaurateur Jan Groeneweg, die het wilde verbouwen op een van zijn werven. Hij koos voor zijn werf in het Groninger haventje Zoutkamp, waar het schip in de december 1981 aankwam.
7 Krantenbericht uit 1981

In januari 1982 bracht ik er, samen met Marcel Poelman, een bezoek. Jan vertelde dat hij het schip voor niet al te veel geld had gekocht. Wel had hij voldoende aan Van Mooren gegeven, zodat die zijn financiële verplichtingen aan de havenautoriteiten van Dordrecht kon voldoen om op die manier een faillissement te voorkomen — iets wat later overigens alsnog zou geschieden. In de haven van Zoutkamp werd vervolgens langdurig en keihard gewerkt. De ballast werd uit het schip gehaald en daarna zou een begin worde gemaakt met de verbouwing tot discotheek. Jan Groeneweg stelde dat hij een optie had om het schip in de haven van Terschelling af te meren, maar dat de benodigde vergunningen er nog niet waren. Als alternatief was er volgens hem de mogelijkheid het schip een plek te geven in de haven van Zoutkamp. En dat werd het uiteindelijk ook. De officiële opening van de Veronica Discotheek vond op woensdag 26 mei 1982 plaats door burgemeester Van der Vliet van de gemeente Ulrum, waar Zoutkamp een onderdeel van was.

8 Tijdelijk was de aanwezigheid van de Norderney een attractie, maar alras bleek dat de exploitatie geen succes was. Groeneweg besloot daarom huurders voor de discotheek te zoeken. Allereerst ging de Norderney voor enkele maanden naar het Gelderse Doesburg. Nadat het schip daar de winter van 1982/1983 had doorgebracht, bleek dat ook daar niet veel succes te verwachten was. In het voorjaar van 1983 werd het schip daarop versleept naar de haven van Middelburg. Op Koninginnedag van dat jaar werd het daar andermaal geopend als discotheek door de oud-Vlissinger Rob Koster, die het schip van Groeneweg had gehuurd. Een jaar later werd het schip met hetzelfde doel versleept naar Vlissingen, waar het in de zomer van 1984 heeft gelegen. In die periode was het schip een redelijk goed bezochte plek, waarbij het vooral in de zomermaanden een extra attractie vormde voor de in Zeeland vertoevende dagjesmensen en vakantiegangers.
9 De Norderney in Zoutkamp

In de zomer van 1985 vond eigenaar Groeneweg het tijd het schip weer voor een ander doel in te zetten en wel voor de grote manifestatie "Sail 85". Hij dacht er veel geld te kunnen maken; duizenden mensen zouden het schip willen bezoeken. Hij huurde een organisatie in, die niet alleen via folders mensen moest trekken naar de Norderney, maar die ook voor de inrichting van een tentoonstelling moest zorgdragen. Daarnaast moest het laatste uur van Radio Veronica in grote oplage aan de man worden gebracht, evenals posters van het schip. Op de een of andere manier klikte het niet tussen Groeneweg en de ingehuurde persoon en totaal onverwacht stond Groeneweg op een maandagmiddag, rond de klok van half vijf zo wijst mijn dagboek aan, bij mij aan de deur. Gekleed in een blauwe overall, klompen aan, maar wel gewapend met de eerste mobiele telefoon die ik ooit in mijn leven zag, riep hij mijn hulp in om het een en ander nog enigszins te redden. Het was "erg kort dag" maar we waren toch nog in staat een redelijke tentoonstelling in te richten op het schip. De Norderney lag echter niet op een gunstige plek afgemeerd, waardoor het aantal bezoekers aan het schip toch tegenviel.

10 Na "Sail 85" lag het voormalige zendschip nog tot in het voorjaar van 1986 afgemeerd in de haven van Amsterdam. En dan op het 28 augustus 1986 ligt het aan de Oostervaarderkade in Lelystad. Aanwezig zijn vele mensen, waaronder zangeres Vannessa, die burgemeester Hans Gruijter een kanonschot zien en horen maken ter opening van Discotheek Veronica. Het schip zou er een "definitieve" ligplaats krijgen. Hoewel, definitief ... Men kreeg een tijdelijke vergunning en al spoedig bleek de jeugd voor veel overlast te zorgen hetgeen, na rellen op 15 maart 1987, resulteerde in de intrekking van de benodigde vergunningen, waarmee weer een droom ten einde komt. Op 25 april 1987 bleek de Norderney andermaal een nieuwe ligplaats te hebben gekregen. Ditmaal in het zuiden van het land en wel aan de Hasseltkade in Maastricht. Het is een hernieuwde poging om de exploitatie van de discotheek nieuw leven in te blazen. Het schip, zo meldde de krant uit Limburg, was nu eigendom van "Holiday Ships" uit Groningen en zou op 30 april haar zoveelste officiële opening beleven. Drie jaar lang was het schip vervolgens, uitgezonderd een paar maanden in het Belgische Luik, een attractie voor de gezellige Limburgers en hun bezoekers.
11 De Nordeney in Maastricht (foto: Mark de Haan)

In januari 1991 besloot het gemeentebestuur van Maastricht dat de Norderney ruimte moest maken voor de MV Nautica, een verkoopschip. Desondanks werd de vergunning na overleg met Groeneweg alsnog verlengd tot en met december 1991. Ook daarna bleef het schip in Maastricht en in december 1992 verschenen er in het dagblad "De Limburger" berichten dat de gemeente plannen had het schip een andere ligplaats te geven aan de Griend, hetgeen weer stuitte op de nodige tegenstand van de bewoners in de omgeving van de toekomstige ligplaats. Stil werd het lange tijd, totdat op 8 november 1993 Evert Stolman me meldde dat er een einde zou komen aan de lange periode in Maastricht. Er zou een concept-contract zijn getekend met een aantal inwoners van Leeuwarden om daar het schip in te gaan zetten als partyschip. Op 11 november werd het schip versleept naar de haven van Urk, waar de nodige werkzaamheden werden verricht. Immers een schip dient ook eens voor onderhoud op het droge te komen.

12 Het schip ging echter niet direct door naar Leeuwarden, want in januari 1994 lag het afgemeerd aan de Oosterhamrikkade in Groningen. Groot onderhoud werd vervolgens gepleegd in de binnenzijde van het schip. De verbouwing was noodzakelijk om te kunnen voldoen aan de nieuwe standaard van veiligheidseisen binnen de horeca in ons land. Andermaal werd het stil totdat ik vernam dat eigenaar Groeneweg een haalbaarheidsonderzoek had laten plegen tot exploitatie van het schip op Aruba. Het bleek al snel dat een eventuele overtocht naar de west veel te veel geld zou kosten. Maar het bleek alleen maar een dekmantel om plannen tot exploitatie in Leeuwarden niet te veel in de publiciteit te brengen. Immers, het gemeentebestuur van Leeuwarden zag niet al te veel in de plannen, daar men bij de collega's in Maastricht informatie had ingewonnen en niets zag in het verlenen van een vergunning aan de toekomstige exploitant Piet Kabel.
13 Bull Verweij bij de Norderney in Groningen (foto: Jelle Boonstra)

Het kwam op 16 februari zelfs tot een rechtszaak, waarin de toekomstige exploitant een ligplaats opeiste. Men kreeg geen gelijk maar legde een nieuw plan voor. Op 11 april 1994 werd dit ook afgewezen vanwege het feit dat bij de eventuele ligplaats, vlak bij de toenmalige Frieslandhallen, niet genoeg parkeerplaatsen voorhanden zouden zijn. De toekomst van het voormalige zendschip zou in april toch een andere wending nemen toen bleek dat Groeneweg in onderhandeling was geweest met Peter Sälzer uit Emden. Deze wilde het schip inzetten tijdens de zogenaamde "Matjesweek" in de haven van zijn woonplaats. Als het succes zou hebben zou het schip gedurende lange tijd daar kunnen blijven. Maar op 16 mei werd al bekend dat het contract was opgezegd. Wel zou het schip nog geruime tijd in Emden verblijven. Pas op 30 juni werd, via Delfzijl, de terugweg naar Groningen begonnen. Het lag andermaal op dezelfde plek in Groningen te wachten op exploitant nummer zoveel. Op 13 oktober 1994 dan plotseling het bericht in de Leeuwarder Courant dat het gemeentebestuur toch wel oren had om een vergunning te verlenen, hoewel een tijdelijke. Het schip kreeg een plek en wel aan de Harlingertrekweg in de Friese hoofdstad. Op 21 oktober arriveerde de Norderney, getrokken door twee sleepboten — de Gruno II en Gruno III — om half zes in de middag bij haar nieuwe ligplaats.

14 Het was een mooi gezicht, toen oud-Veronicadirecteur Bull Verweij op de 3e november 1994 diverse pogingen deed een fles champagne tegen de scheepswand kapot te gooien ter viering van de officiële opening van het Partyschip Grand Café Veronica. Maar niet iedereen was blij. Een juridisch adviseur van de VOO besloot in 1995 een kort geding aan te spannen waarbij onder meer werd geëist dat de naam "Veronica" van het schip diende te verdwijnen als wel alle uitingen in de vorm van stickers, videobeelden en audio-geluiden die betrekking hadden op Veronica. Een belachelijke rechtszaak, waarbij ik zelf uiteindelijk heb kunnen duidelijk maken dat het aanwezig zijn van de naam op de zijkant van het schip een historische uiting was, die al werd aangebracht in november 1964 op zee, negen jaar voordat er sprake zou zijn van de naam "Veronica Omroep Organisatie".
15 De Norderney in Antwerpen (foto: Alex Berrevoets)

In 1997 zouden de exploitanten van het Grand Café failliet worden verklaard en nam Jan Groeneweg de grote stap in zee te gaan met bierbrouwerij Grolsch. Een tienjarig contract tot exploitatie werd getekend en het Veronicaschip werd Partyschip waarop vooral bedrijfsfeesten werden gehouden. Uit het gehele land kwamen grote groepen mensen naar het schip om te feesten, totdat medio 2001 het schip een nieuwe bestemming kreeg en wel in de haven van Antwerpen in het Kempisch Dok, waar het nu andermaal als uitgaanscentrum wordt geëxploiteerd.

   
Previous
  2002 © Soundscapes