Logo  
  | home | authors | calendar colophon | links | newsgroups | newsfeed | new | printer version |  
volume 5
juni 2002

De radiorevolutie van CNBC

 





  Herinneringen van Paul Hollingdale en Tineke de Nooij
door Jan van Heeren
Previous
  Eerder haalden we in dit tijdschrift al enkele "verre herinneringen" op aan Commercial Neutral Broadcasting Company, kortweg CNBC. Dit Engelstalig zusje van het vermaarde Radio Veronica was in de periode 1960-1961 kortstondig actief vanaf de MV Borkum Riff, het eerste zendschip van de Veronica-organisatie. We maakte toen melding van Bob Fletcher. We vroegen Paul Hollingdale of hij hem gekend had. Aan zijn antwoord knoopt Hollingdale hier zijn eigen verhaal over het station vast. Tineke de Nooij, die destijds bij Radio Veronica werkte, voegt daar aan toe, dat de deejays van CNBC na hun vertrek een soort interne revolutie bij Veronica teweeg brachten.
 
1 Het blijkt dat alle oud-medewerkers van CNBC vriendelijke mensen zijn, want nadat ik Paul Hollingdale had getraceerd, faxte deze zijn verhaal over CNBC aan mij door. Net als John Michael eerder kon ook hij zich de naam Bob Fletcher — die in de literatuur over het station als disk-jockey staat vermeld — niet herinneren. Wel merkte hij op dat Fletcher mogelijk de zakelijk adviseur van CNBC was geweest. Aan Tineke de Nooij vroeg ik of zij zich misschien nog meer kon herinneren van de invloed van de Britse deejays op het Nederlandse dan wat daarover al in de zeezenderliteratuur staat geschreven. Het gaat uiteraard om een korte periode van meer dan veertig jaar geleden, dus er viel niet veel meer aan toe te voegen. Gelukkig stuurde Tineke toch nog een kleine aanvulling. Hieronder volgen hun beider herinneringen. Wie was Paul Hollingdale, de disk-jockey van het station dat zich aan zijn luisteraars placht voor te stellen als "your friendly host off the Dutch coast"?
2 Paul Hollingdale (links) en Robbie Dale

De CNBC werd aan het eind van de zomer van 1960 op poten gezet door Doug Stanley, een Canadese deejay, die eind jaren vijftig bij het British Forces Network (BFN) in Keulen had gewerkt. Daar ontmoette hij Hollingdale, die zich in 1959 als freelancer bij BFN voegde, terwijl hij diende als sergeant bij de Royal Air Force. Stanley vertrok nog datzelfde jaar bij BFN, terwijl Hollingdale in Keulen aan het werk bleef. Hij maakte daar al snel promotie en werd uiteindelijk met de presentatie van het ochtendprogramma "Two Way Family Favourites" belast. Dat was een gezaghebbende verzoekplatenprogramma dat tot in Engeland te horen was en kon rekenen op een vast luisterpubliek van twaalf miljoen luisteraars. In 1960 keerde Hollingdale terug naar Engeland, waar hij van plan was bij de BBC zijn professionele carrière te starten. Er waren toentertijd niet al te veel mogelijkheden en bij toeval kwam hij Stanley opnieuw tegen. Deze vertelde hem dat er een kans op werk bestond bij een radiostation in oprichting. Het zou door enkele mensen in Hilversum worden opgezet. Hollingdale zegt hierover:

3 "Het station zou bekend worden als CNBC en deel uitmaken van Radio Veronica, dat werd geëxploiteerd door drie Hollandse broers: Dirk, Luke [lees: Hendrik] en Jaap Verweij. Deze drie mensen hadden een klein bedrijf aan de Herenstraat in Hilversum, waar ze hun geluk in de naoorlogse jaren hadden beproefd met het verkopen van textiel en nylon-kousen in het bijzonder. Het geld dat ze daarmee hadden verdiend, besloten ze te investeren in commerciële radio. Ze hadden het verhaal gehoord van een Zweedse piratenzender die vanuit de internationale wateren bij Scandinavië uitzond en waarvoor bij het Zweedse publiek veel belangstelling bleek te bestaan. In hun textielbedrijf werd een kantoor ingericht en een noodstudio, waarbij eierdozen voor de geluidsisolatie werden gebruikt. Dirk Verweij, de oudste broer, zocht Stanley in Londen op en ze maakte de afspraak dat als experiment een Engelstalige service van start zou gaan van zes uur 's ochtends tot twee uur 's middags."
4 "Het overige deel van de dagelijkse uitzendingen zou in het Nederlands zijn en de lucht ingaan onder de naam Radio Veronica. Onder de Nederlandse werknemers in het kantoor was ook Tineke, die toen nog een tiener was. Later zou zij een van de toppresentatoren van talkshows op de Nederlandse televisie worden. Testuitzendingen begonnen in de herfst van 1960 en de programma's werden opgenomen in Nederland, waarbij de banden dagelijks werden verscheept naar de Borkum Riff, het piratenschip waar de zender was gehuisvest. De Engelstalige disk-jockeys waren, behalve mijzelf, Doug Stanley en John Michael, een andere Canadees die in Londen woonde."
5 Hollingdale, die tegen die tijd zijn eerste afleveringen van "The Six O'Clock Record Show", een gesponsorde show voor Philips, presenteerde op Radio Luxembourg, reisde met Michael naar Hilversum af, waar hij een flat deelde in de Waldecklaan, eigendom van mevrouw Abeness [Eemnes?], een vriendin van de gebroeders Verweij. Hollingdale en Michael gingen iedere dag naar de studio om de ochtendprogramma's op te nemen. CNBC zond uit vanaf de herfst van 1960 tot aan het begin van de zomer van 1961, toen er problemen onstonden met de zender aan boord van de Borkum Riff. Toen, zo vertelt Hollingdale, gebeurde er het volgende:
6 "Een net gepensioneerde BBC-technicus, Thomas, werd aangetrokken om aan boord van het schip te gaan en de problemen op te lossen. Er werden reparaties verricht, maar al snel werd duidelijk dat een nieuwe zender en andere apparatuur benodigd waren. De gebroeders Verweij kenden een Nederlandse technicus, Luuk N., die met zijn vrouw in Rotterdam woonde. Hij werd naar Londen gezonden om te onderhandelen over de aankoop van een nieuwe zender en overige apparatuur. Helaas bleek de heer N. niet te vertrouwen. Hij spendeerde het geld dat de gebroeders Verweij hem hadden gegeven uit te geven aan drank en vrouwen. Stanley realiseerde zich dat de dagen van CNBC geteld waren en hij begon de mogelijkheid te onderzoeken tot het opzetten van een radiostation op de Kanaaleilanden, die buiten het gezag van de Britse wet vielen. Hij trad in contact met Sybil Hathaway, de Dame of Sark — het kleinste van de vier Kanaaleilanden en de laatste feodale staat van Europa. Stanley had te horen gekregen dat hij gemakkelijk een middengolfzender vanuit Amerika kon krijgen, maar de onderhandelingen met de Dame of Sark liepen op niets uit, omdat ze niet kon beslissen of ze wel een radiostation op haar eiland wilde."
7 "Gedurende 1961 was CNBC het onderwerp van veel discussie in Engeland en veel kranten en tijdschriften besteedden aandacht aan het station. Let wel, de BBC had daar toen nog steeds het alleenrecht op radio en televisie en er waren geen plannen om commerciële radio in Engeland te introduceren. Behalve Radio Luxembourg, dat vanuit het Groot-Hertogdom uitzond, viel dus enkel nog de BBC te beluisteren. In het Lagerhuis werden vragen over CNBC gesteld door Labour-parlementsleden die tegen elke vorm van commerciële radio waren. Ze vroegen de Conservatieve regering wat er tegen het piratenschip gedaan zou kunnen worden. "Grootzegelbewaarder" Edward Heath kreeg opdracht om contact op te nemen met de Nederlandse regering inzake het proberen te stoppen van het station. De Nederlandse autoriteiten zeiden evenwel dat het schip buiten de territoriale wateren lag en dat zij niets tegen de uitzendingen konden ondernemen. CNBC stopte uiteindelijk tegen het einde van 1961, maar Radio Veronica ging door en werd een deel van de radio en televisiegeschiedenis in Nederland. Het zou nog drie jaar duren alvorens een nieuwe poging tot het opzetten van een Engelstalige commerciële radiozender vanaf een piratenschip, te weten Radio Caroline. Dat voorbeeld zou gevolgd worden door tal van andere, waaronder Radio London en een Easy-Listening-station dat werd opgezet op enkele niet meer in gebruik zijnde forten in de Theems monding."
8 Tegen die tijd was Paul Hollingdale alweer drie jaar aan de slag geweest bij Radio Luxembourg, waarna hij vervolgens bij de BBC aan het werk toog ter voorbereiding van de start van Radio 2 in 1967. Nadere informatie over Hollingdale, zijn carrière en zijn huidige activiteiten is te vinden op de website van TV-UK. Doug Stanley emigreerde uiteindelijk naar Adeleïde, Australië, waar hij een nieuwe loopbaan als filmmaker begon. Hollingdale ontmoette hem opnieuw op het St. Catherine's Dock in Londen, eind jaren tachtig.
9 Tineke de Nooij aan het werk bij Radio Veronica

Naast Paul Hollingdale benaderde ik ook Tineke de Nooij met de vraag of zij van de kant van de medewerkers aan Radio Veronica nog iets meer wist te vertellen over CNBC. Zij diepte het volgende drietal herinneringen aan CNBC uit haar geheugen op:

"Volgens mij heb ik alles al eens verteld. Maar voor het geval je het belangrijk vindt, voeg ik er het onderstaande nog aan toe:

Grappig is, dat ik als fan van Radio Luxembourg en de deejay Jack Jackson — zo wilde ik ook worden — door de komst van de Britse disk-jockeys deze manier van radio maken ineens veel dichterbij zag komen. Zij lieten de geldschieters — de Ooms Verweij dus — zien dat er een andere vorm van radio maken moest komen. Dat resulteerde, na het vertrek van de CNBC-mensen, in een soort interne revolutie bij Veronica. De meeste mensen van het eerste uur gingen eruit — Frans Termaat, Ellen van Eck en Nico de Jong, de acquisiteur en programmaleider. Het was afgelopen met de ouderwetse manier van presenteren. Er moesten popprogramma's komen met lossere presentaties. Ruimte voor Joost den Draayer, Tineke de Nooij — ik kreeg ineens 24 uur radio te maken per week — Rob Out, Jan van Veen, Eddy Becker, Kees van Zijtveld en vele anderen. In die (begin)jaren was dat in ieder geval de jonge garde. Pas in 1965, met de komst van de top 40, kreeg het de goede vorm. Maar weer terug naar de Britse en Canadese deejays."

10 "Ik heb nog een drietal herinneringen kort bij elkaar gezet:
  Herinnering 1. Ik zat naast Doug Stanley — wij werkten altijd met een technicus. Hij zette zelf alles "scherp", luisterde nauwgezet z'n intro's af, timede z'n jingles — Waaaaaat? Jingles? Die hadden wij nauwelijks, laat staan een jingle met je naam. Zong het intro van de hit een paar keer voor zichzelf, en zocht ook nog een station call in de juiste toonsoort: "Sea Of Love". Ik vergeet het nooit. Ik luisterde ademloos naar hem. Zo wilde ik het ook!
  Herinnering 2. Ik kwam 's morgens de keuken in van het kleine pandje aan de Zeedijk en de deur kon niet open, want alle stretchers stonden ervoor. De heren kampeerden daar en hadden lang en laat gewerkt. Je moest over de flessen heenstappen.
  Herinnering 3 — deze is van later tijd. Een intro van 22 seconden dat je voor het eerst zelf inspreekt, goed getimed en dat er dan ook feilloos uitkomt en Robbie Dale, die zojuist de studio is binnengekomen en aan de andere kant van de ruit staat te luisteren, en dan breed grijnzend z'n duim opsteekt ..."
   
Previous
  Met dank aan Paul de Haan voor de foto's. Het complete verhaal van CNBC kan worden nagelezen in: Hans Knot (1995), Herinneringen aan Radio Veronica, 1959-1964. Amsterdam: Stichting Media Communicatie, 1995. Dit artikel is een vervolg op het eerdere essay van Jan van Heeren: Verre herinneringen aan CNBC Radio van mei 2002.
  2002 © Soundscapes