Logo  
  | home | authors | calendar colophon | links | newsgroups | newsfeed | new | printer version |  
volume 20
maart 2018

Dans de Bam-Bam-Boe

 





  Waarom de "Bam-Bam-Boe" ontbrak bij de eerste uitzending van "Tijd voor Teenagers"
door Hans Knot
Previous
  In de namiddag van zaterdag 12 september 1959 viel op de radio om half zes de eerste aflevering te horen van "Tijd voor Teenagers", het eerste programma gericht op de nieuwe, groeiende publieksgroep van tieners. Datum en tijdstip worden abusievelijk wel eens net even anders aangegeven. Hans Knot corrigeert dit hier en vertelt meer over een dansliedje dat wel was ingepland, maar voor de uitzending werd geschrapt.
 
1

Tijd voor Tieners. Wat was eigenlijk het eerste specifieke programma gericht op teenagers? Veel babyboomers kunnen die vraag vrij gemakkelijk te beantwoorden, niet in de laatste plaats omdat de naam van het programma als zodanig al zo vaak is genoemd in terugblikken op de ontwikkeling van de popradio in Nederland. Voor de details inzake het eerste programma dient men echter te rade gaan bij de makers van het programma, want zoals zo vaak met programma's uit die tijd is er destijds niets op recordertape in de huiskamers vastgelegd.

Volgens een van de makers ging op 11 september 1959 precies om vijf uur in de middag de eerste aflevering van "Tijd voor Teenagers" de ether in. Het was het eerste en lange tijd ook het enige programma op de Nederlandse radio met popmuziek. Het werd uitgezonden door de VARA en aanvankelijk gepresenteerd door hoorspelacteur Dick van 't Sant onder de naam Dick Duster. Later nam presentator Herman Stok het roer over. Regisseur Co de Kloet, die bij de geboorte van het programma aanwezig was, heeft zo de nodige details van het eerste programma vastgelegd.

2 Links: Programmamaker Co de Kloet

Verstoorde blikken. In jaargang 8, nummer 4 van het tijdschrift Aether uit 1994 schreef De Kloet over de beraadslagingen die aan de eerste uitzending vooraf gingen en meldde hij ondermeer: "De Nederlandse jeugd reageerde niet anders dan de jeugd elders in de wereld. En de Nederlandse platenindustrie had dezelfde belangstelling voor hoge oplagecijfers als overal waar een platenkopend publiek woonde, dat een paar centen te besteden had. Samen waren ze sterk. Wat in Amerika begon, zette gewoon door."

Hij stelde verder dat in het jaar van de eerste "Tijd voor Teenagers", 1959, de omwenteling eigenlijk al wereldwijd was voltooid. Paul Anka maakte dat jaar zijn derde "million seller" met "Lonely Boy", Frankie Avalon zijn tweede met "Venus", Freddy Cannon zijn eerste met het nummer "Talahassie Lassie", net als Dion and the Belmonts met "A Teenager In Love".

  Het was, volgens De Kloet, in dat licht bezien toch geen extreme verrassing, dat een maker van VARA-radiojeugdprogramma's, die ieder half jaar met nieuwe plannen diende te komen, in de zomer van 1959 met het voorstel kwam een platenprogramma te maken met die speciale teenagermuziek, aangevuld met reportages en interviews en dat alles aan elkaar gepraat door een echte presentator.
  Volgens De Kloet keek bijna iedereen verstoord op toen jeugdchef Joop Söhne dat idee in de programmavergadering lanceerde: "Ik was daar overigens niet bij want de programmavergadering was destijds een bijeenkomst van afdelingschefs en hogere bazen. Zij beslisten gezamenlijk over het halfjaarlijkse radioschema. De leiders van de muziekafdeling spuwden vuur en wensten niets van het voorstel — "te ordinair voor woorden" — te weten. Anderen waren het wel eens met het voorstel."
  Ary van Nierop was op dat moment "Hoofd Gesproken Woord" bij de VARA. Hij stelde dat hij zo'n programma best onder zijn verantwoordelijkheid wenste te nemen en kwam meteen met de naam van het programma: "Tijd voor Teenagers". Wel diende men — mede gelet op zijn functie — in het programma niet alleen muziek ten gehore laten brengen maar ook informatie via korte reportages.
3 Rechts: Samen op de scooter: Joop van der Marel en Ria Valk

Alles behalve een. 11 september 1959, precies om vijf uur ging dus, althans volgens De Kloet, het eerste programma van "Tijd voor Teenagers" de ether in. Er was natuurlijk vooraf informatie in de kranten verschenen en er werd volgens een woordvoerder van de VARA die zaterdagmiddag goed geluisterd.

Andermaal het verhaal van De Kloet: "De eerste uitzending leverde driehonderd brieven op, voor een jeugduitzending een ongekend aantal. Wat draaiden we in dit "eerste enige echte onvervalste programma voor alle Nederlandse teenagers," zoals Dick Duster in zijn eerste zin "Tijd voor Teenagers" typeerde? In de juiste volgorde: "Kansas City" door Pim Maas, de Nederlandse Elvis Presley; "Waitin' in School" door Ricky Nelson; "Middernacht Blues" door Willy Schobben op de trompet. Vervolgens uit de film Als de dag begint: "You Gotta Learn" door Neil Sedaka; "Living Doll" door Cliff Richard; "Lonesome" door Monty Sunshine op de klarinet. Gevolgd door: "Mamamama Marie" door The Gaylords; "The Formula Of Love" door het duo Nina en Frederik en Louis Armstrong; en ook: "Just Young" door Paul Anka, en "You Are In Love" door Perry Como.

  En, er was een reportage, gemaakt bij Vroom en Dreesmann in Utrecht, waar Ria Valk een door Joop van der Marel bedachte aanstaande dansrage, de Bam-Bam-Boe, introduceerde. Dat was echter een item dat de luisteraar niet zou bereiken omdat het onderwerp door de afdeling "Controle" van de VARA de vrijdagmiddag voorafgaande aan de uitzending werd geschrapt. Ook beleidvoerders van de andere omroepen in Hilversum namen dezelfde middag nog een gelijkluidend besluit. Het nummer zou een enkele keer op de televisie te horen zijn, maar nooit op de radio gehoord worden.
  Onder de kop "Radio Hilversum verbood de Bam-Bam-Boe" werden de lezers van de Muziek Parade, een maandblad voor de muziekliefhebbers en vooral gericht op de jeugd, in oktober 1959 op de hoogte gebracht van de besluitvorming. De "Bam-Bam-Boe" diende de opvolger te worden van de voorgaande "hoela hoep" rage en een nieuw danssucces te zijn. Men ging er vanuit bij de redactie van Muziek Parade, dat als hoofdredacteur Guus Jansen jr. had, dat de lezer van het verbod tot draaien op de hoogte was.
4 Links: Zangeres Ria Valk

Van Hoelahoep naar Bam-Bam-Boe. Het ware verhaal rond het verbod tot uitzending ontbrak echter. Een deel ervan werd geopenbaard in een interview dat de Muziek Parade had met Coen van Orsouw, de componist van het nummer, en de tekstschrijver Joop van der Marel. Bij dit interview was ook een 18-jarig zangeresje aanwezig dat in korte tijd al aardig populair was geworden en het nummer "Dans de Bam-Bam-Boe" als haar allereerste single op het Fontana-label had opgenomen. Ze was eerder al bij twee andere werkgevers aan de slag geweest. De eerste had haar aangeraden ergens anders haar heil te zoeken, want hij was het niet zo eens met haar rock-and-roll-kreten en haar ferme danspassen. Of, zoals het in het interview werd geformuleerd: "de vrijheden die deze jonge dame koos pasten niet bij zijn onderneming."

Vervolgens ging ze aan de slag als zangeres van cowboyliedjes in Amsterdam, in bedrijven die destijds eigendom waren van Kees Manders. Maar het succes kwam vooral door haar optreden in het AVRO-programma "Nieuwe Oogst". Vervolgens was het Roel Balten van dezelfde omroep die haar contracteerde voor het programma "La Courtine", een programma speciaal voor de Nederlandse soldaten die langdurig in de betrefende Franse plaatsje waren gelegerd.

  We hebben het nu dus over Ria Valk, die in La Courtine een ware ovatie ontving en wiens vader snel haar zakelijke belangen ging behartigen. Hij zag een groot succes op de loer liggen. Maar ook voornoemde Van Orsouw en Van der Marel zagen de jonge Brabantse helemaal zitten en besloten voor haar een nummer te gaan schrijven. Het idee van de "Bam-Bam-Boe" was al enige maanden eerder ontstaan op grond van een aflevering van de Amerikaanse "Perry Como Show", waarin de zanger een liedje zong met een soort rolachtig apparaat in zijn handen. Met dit apparaat werd op ritme van het liedje op de knieën geslagen. De bijbehorende danspassen waren een eenvoudige routine, de populaire "Coles stroll" die ook die show te zien was. Ideaal voor mensen die het dansen niet meester waren. Coen en Joop vonden het een leuk ideetje en besloten iets soortgelijks in Nederland te introduceren als een nieuwe dans. Voor die danspassen, die erbij dienden te komen, riepen ze de hulp in van de destijds bekende Nederlandse danser Jan Daniëls die vele malen internationale dansconcoursen voor ons land had gewonnen.
  Het verhaal gaat dat men op weg ging naar Hilversum om het geheel bij platenbazen onder de aandacht te brengen en men plotseling besefte dat er nog geen goede tekst was gecomponeerd. Coen van Orsouw zou vervolgens binnen vijf minuten op een parkeerplaats bij een benzinestation, even buiten Amsterdam, het melodietje compleet hebben gemaakt. De titel werd "Dans de Bam-Bam-Boe".
5 Die leer je zo. Hoe de Bam-Bam-Boe er heeft uitgezien weten we niet meer en het bijbehorende danspasje is ook in de schemer van de tijd verdwenen. De muziek is nog wel bewaard. Uiteindelijk werd het nummer namelijk uitgebracht op het Fontana-label. Het klonk als op de nevenstaande video te horen is. En de complete tekst luidde:

De Bam-Bam-Boe die leer je zo
Je sluit je been maar aan
Je draait 'n keertje in het rond
Je komt weer recht te staan.
En dit herhaal je nog een keer
Maar nu de draai alleen
De heer slaat met de Bam-Bam-Boe
En zij danst om hem heen.

Refrein:
De Bam-Bam-Boe, de Bam-Bam-Boe
Tra-la-la-la-la
De Bam-Bam-Boe, de Bam-Bam-Boe
Danst 'n ieder na
De Bam-Bam-Boe, de Bam-Bam-Boe
Tra-la-la-la-la
De Bam-Bam-Boe, de Bam-Bam-Boe
Uit Dominica.

U ziet hoe simpel of het gaat
Toe blijft niet langer staan
Kom dans een keertje met ons mee
Je sluit je been maar aan
Het is 'n dans voor groot en klein.
Zo uit Dominica
En als je 'm een keer hebt gezien
Dan doe je hem al na.

[Refrein]

M'n kleine zus m'n grote broer
En ook m'n pa en moe
Ze dansen nu niet anders meer
Alleen de Bam-Bam-Boe.
En elke dag is weer een feest
Door deze nieuwe dans.
Kunt u niet dansen g'looft u mij
Hier is uw mooiste kans.

[Refrein]
6 Links: De tekst van het lied in de Muziek Parade van oktober 1959

In de val gelopen. Aangenomen werd dat misschien de tekst van het liedje de oorzaak kon zijn geweest voor het verbod op de radio, maar dat lijkt me, gezien het bovenstaande, niet het geval te kunnen zijn. Of het diende te zijn dat het slaan door de mannelijke partner van invloed was geweest. Na diverse kranten van rond die tijd te hebben uitgespit, kwam ik terecht bij een bericht van 12 september 1959 waarin werd gemeld dat de AVRO-leiding had besloten dat men op samenwerking met de 29-jarige Joop van der Marel geen prijs meer stelde. Het bericht verschafte ook een verklaring.

Een week eerder, zo schreef de krant, had Van der Marel op wel een heel commerciële manier zijn "Bam-Bam-Boe"-kindje gepresenteerd in het televisieprogramma "Weekendshow", zonder dat dit vooraf was overlegd met de leiding. De toenmalige AVRO-directeur D. Repko stelde over deze maatregel,die hij persoonlijk had genomen: "Wij hebben dit gedaan omdat we de houding van de heer Van der Marel, die ons in de val heeft laten lopen met zijn "Bam-bam-boe" betreuren. Hij heeft zonder dat hij ons hier van te voren voor gewaarschuwd heeft reclame in onze uitzending gebracht. We vonden dit aanleiding genoeg om hem de eerste tijd niet meer in onze televisieprogramma's te laten optreden."

  Bovendien werd er door Repko een einde gemaakt aan het steeds weer draaien van de "Bam-Bam-Boe"-grammofoonplaat op de radio. Wat bleek? In de Weekendshow van de voorafgaande zaterdag had Van der Marel door het danspaar Lies en Jan Daniëls de toen nieuwe dans, de Bam-Bam-Boe, laten demonstreren. Bovendien liet men in dit programma zien, wat de Bam-Bam-Boe eigenlijk was. AVRO-producer Ger Lugtenburg, die de leiding van deze uitzending had, was er niet van op de hoogte dat Joop van der Marel het tv-progranma gebruikte om zijn Bam-Bam-Boe, waar hij de week van te voren de Nederlandse warenhuizen mee had bevoorraad, te introduceren. Het was echter het startsein voor een massale verkoop van de Bam-Bam-Boes, die de maandag na het programma in de winkels te koop waren. Ook waren er grammofoonplaten en slingers in de markt gezet.
  Vanuit de AVRO-leiding werd met angst gekeken naar het reclame-element in de betreffende uitzending. Andere omroepen eisten een gedegen onderzoek maar de AVRO-directie was dus een stap verder gegaan en had Joop van der Marel al de deur gewezen. Nadat de leiding van de AVRO deze reactie had bekend gemaakt, besloot ook de VARA voorzorgmaatregelen te nemen en werd op de vrijdag voor de eerste uitzending van "Tijd voor Teenagers" besloten het item over de Bam-Bam-Boe uit het programma te schrappen. Joop van der Marel was er teleurgesteld over want, zo meldde de Telegraaf op 12 september 1959, de Bam-Bam-Boe werd goed verkocht. En Ria Valk? Zij werd bijzonder succesvol gedurende vele decennia.
  Nader onderzoek naar de startdatum van het programma "Tijd voor Teenagers" leerde overigens dat het ging om zaterdag 12 september 1959 en ook het aanvangsuur was anders dan Co de Kloet meldde. Vanaf half 6 tot half 7 was de eerste aflevering te beluisteren op Hilversum I via de VARA en werd aangekondigd in het programmaschema als: "Voor de Jeugd."
   
Previous
  Bronnen: Voor dit artkel zijn onder meer Aether, Soundscapes.info, het Telegraaf-archief en de Muziek Parade van oktober 1979 geraadpleegd.
  2018 © Soundscapes